Аль-Баййина сүрәсе — Аять 4

Сүзләрнең мәгънәләре:

• «Утул-китаб» — китап бирелгән кешеләр, ягъни яһүдләр һәм насаралар.
• «Тәфәрракъ» — аерылышу, бүленү, ихтилаф кую.
• «Әл-бәййинә» — ачык дәлил, ачык аять, ягъни Мөхәммәд салләллаһу галәйһи вә сәлләмнең пәйгамбәрлеген раслаучы ачык мөгҗизәләр һәм аның хак пәйгамбәр икәнлеген күрсәтүче дәлилләр.

Аять тәфсире:

Аллаһы Тәгалә әлеге аятьтә әһле-китабның (яһүдләр һәм насараларның) хакыйкатьтән ничек аерылуын, таралуын һәм ихтилафка төшүен хәбәр итә. Алар Мөхәммәд салләллаһу галәйһи вә сәлләмнең пәйгамбәрлеге турында аларга ачык дәлил — ягъни аның хак пәйгамбәр икәнлеген раслаучы аятьләр һәм мөгҗизәләр килгәнче бердәм булдылар. Алар үз китапларында — Тәүратта һәм Инҗилдә аның сыйфатларын, аның соңгы пәйгамбәр булачагын укыганнар һәм белгәннәр иде. Шуңа күрә алар аның киләчәгенә ышаналар һәм моңа каршы килмиләр иде.

Ләкин Аллаһы Тәгалә аны аларга пәйгамбәр итеп җибәргәч, һәм ул гарәпләрдән булгач, алар аңа көнләшеп карадылар һәм аның пәйгамбәрлеген инкяр иттеләр. Нәкъ менә шул ачык дәлил килгәннән соң гына алар төркемнәргә бүленделәр: кайберләре иман китерделәр, ә кайберләре кәфер булып калдылар. Аларның ихтилафы белемсезлектән түгел, ә хакны белә торып инкяр итүләреннән һәм көнчелектән килеп чыкты. Әгәр аларга ачык дәлил килмәгән булса, алар үзләренең элеккеге бердәмлегендә калырлар иде, ләкин хак килгәч, алар аның каршында баш ию урынына аерылып таралдылар.

Аятьтән алынган файдалар:

• Әһле-китабның ихтилафы һәм аерылуы аларга хак килгәннән соң гына башланды, бу — көнчелек һәм нәфес артыннан китүнең начар нәтиҗәсен күрсәтә.
• Белем һәм ачык дәлил килү — кеше өчен зур сынау: кем ихлас күңелдән хакны кабул итә, ул туры юлда, ә кем үз нәфесенә иярә, ул адаша.
• Мөхәммәд салләллаһу галәйһи вә сәлләмнең пәйгамбәрлеге — ачык дәлилләр белән расланган хакыйкать, һәм аның килүе белән элекке китаплардагы вәгъдәләр үтәлде.
• Мөселманнарга бу аятьтән гыйбрәт: хак килгәндә бердәм булырга, ихтилафтан сакланырга һәм дин эшендә аерылып таралмаска кирәк.