سوره بینه — آیه 4

معانی کلمات:

• تفرّق: پراکنده شدن، اختلاف کردن و جدا شدن از هم.
• أوتوا الکتاب: کسانی که به آنان کتاب آسمانی (تورات و انجیل) داده شده است؛ یعنی یهودیان و مسیحیان.
• البیّنة: دلیل روشن و آشکار؛ در اینجا منظور حضرت محمد صلیالله علیه وسلم و معجزات و نشانههای روشن نبوت ایشان است.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه بیان میکند که اهل کتاب (یهود و نصارا) در اصل بر حق و حقیقت بودند و دربارهی نبوت پیامبر خاتم صلیالله علیه وسلم اتفاق نظر داشتند؛ زیرا صفات و نشانههای او را در کتابهای آسمانی خود (تورات و انجیل) یافته بودند و به آمدنش ایمان داشتند و حتی پیش از بعثت، به یکدیگر بشارت میدادند. اما هنگامی که آن حضرت با دلایل روشن و معجزات آشکار مبعوث شد، به جای پذیرش، اختلاف کردند و پراکنده شدند. برخی ایمان آوردند و برخی از روی حسد و سرکشی، کفر ورزیدند و حق را انکار کردند. پس علت تفرقه و اختلاف آنان، نادانی نبود، بلکه عناد و حسادت بود؛ زیرا حقیقت را میشناختند، اما به دلیل تکبر و دنیاطلبی، از پذیرش آن سر باز زدند.

فواید و درسهای آیه:

• علم و آگاهی به تنهایی برای هدایت کافی نیست؛ بلکه نیاز به تواضع و تسلیم در برابر حق دارد. کسانی که از روی حسد و عناد، حق را پس میزنند، در گمراهی باقی میمانند.
• اختلاف و تفرقه در دین، نشانهی ضعف ایمان و پیروی از هوای نفس است؛ در حالی که اتحاد و اتفاق بر محور حق، از نشانههای ایمان راستین است.
• این آیه هشدار میدهد که نعمت علم و کتاب آسمانی، مسئولیتآور است و اگر انسان در برابر آن کفران کند، عذاب سختی در انتظار اوست.
• مؤمن باید از حسادت و رقابتهای ناسالم بپرهیزد و همواره در برابر حق، فروتن و پذیرا باشد تا مشمول رحمت الهی قرار گیرد.