Аль-Баййина сүрөсү — Аят 4

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• تَفَرَّقَ — ажырашты, бөлүнүштү, ар кайсы тарапка кетишти.
• أُوتُوا الْكِتَابَ — өздөрүнө китеп берилгендер, башкача айтканда яхудилер (Тоорат берилгендер) жана христиандар (Инжил берилгендер).
• الْبَيِّنَةُ — ачык-айкын далил, анык белги. Бул жерде Мухаммад пайгамбардын (ага Аллахтын саламы болсун) пайгамбарлыгына келген ачык далилдер жана алардын китептериндеги белгилерди билдирет.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта китеп ээлеринин — яхудилер менен христиандардын — Мухаммад пайгамбардын (ага Аллахтын саламы болсун) пайгамбарлыгы жөнүндөгү маселеде бири-бири менен карама-каршылыкка түшүп, бөлүнүп кетишинен кабар берет. Алар мындай бөлүнүүнү пайгамбар келгенге чейин эле жасаган эмес. Тескерисинче, алар өз китептеринде — Тоорат менен Инжилде — акыркы пайгамбардын келерин жана анын сыпаттарын жазылган түрдө көрүп, анын чыныгы пайгамбар экендигин жакшы билишкен жана ошого ишенишкен.

Бирок Аллах аларга пайгамбарды жиберип, ага ачык-айкын далилдер жана белгилер келгенден кийин гана алар ар кайсы топко бөлүнүп, талашып-тартышып башташты. Кээ бирөөлөрү ага ыйман келтирип, мусулман болушту, ал эми кээ бирөөлөрү анын чыныгы пайгамбар экендигин жакшы билип турушуп, кайрадан каапырлыктарын улантып, ага каршы чыгышты. Алардын бул бөлүнүшүнүн себеби — алардын ичиндеги көрө албастык, өздүк менменсинип, акыйкатты жашыруу жана дүйнөлүк мүдөөлөр болду. Эгер алар акыйкатты издешсе жана өз китептериндеги белгилерге бекем карманышса, баары бир туура жолго — Исламга — келишмек.

1. Бул аяттан алынуучу пайдалар жана Исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Акыйкат ачык болгон соң талаш-тартыштын орду жок: Аллах Таала адамдарга акыйкатты ачык-айкын далилдер менен жеткирет. Пайгамбардын келиши жана ага берилген белгилер — бул эң чоң далил. Ошондуктан акыйкатты билип туруп, ага каршы чыгуу — бул чоң адашуу.
• Бөлүнүү жана талаш — мурунку үммөттөрдүн окуясы: Бул аят бизге мурунку китеп ээлеринин акыйкат келгенден кийин гана бөлүнүп кетишкенин эскертет. Бул биз үчүн эскертүү: Ислам үммөтү да акыйкаттан ажырап, бөлүнүп кетпеши керек. Бирдик жана ынтымак — Исламдын негизги баалуулуктары.
• Көрө албастык жана текебердик акыйкатты кабыл алууга тоскоол болот: Алар пайгамбардын чыныгы экендигин билишкен, бирок көрө албастык жана текебердик аларды ыйман келтирүүдөн тоскон. Бул бизге сабак: акыйкатты кабыл алууда текебердиктен жана өзүмчүлдүктөн алыс болушубуз керек.
• Ислам — бардык пайгамбарлардын дининин уландысы: Мухаммад пайгамбар (ага Аллахтын саламы болсун) мурунку пайгамбарлар айткан акыркы пайгамбар. Ага ыйман келтирүү — бул Мусага, Исага жана башка пайгамбарларга ыйман келтирүүнүн табигый уландысы. Ислам акыйкаттын эң акыркы жана толук формасы.
• Аллахтын адилеттиги жана ырайымы: Аллах акыйкатты ачык далилдер менен жиберет, эч кимге зулумдук кылбайт. Ким акыйкатты кабыл алса, ал өзү үчүн пайдалуу; ким баш тартса, ал өзүнө зыян келтирет. Бул — Аллахтын адилеттигинин көрүнүшү.
• Ыймандуу болуу — бакыттын жолу: Бул аят бизди акыйкатты издеп, ага бекем карманууга чакырат. Ислам — бул акыйкаттын жолу, ал эми ага ыйман келтирүү — бул дүйнөдө да, акыретте да бакытка жетүүнүн жолу. Ошондуктан акыйкатты кабыл алып, биримдикте болуу — эң чоң жакшылык.