سوره فيل — آیه 5

معانی کلمات:

• عَصْف: برگ خشکیده و کاهِ زراعت.
• مَأْکُول: خورده‌شده؛ چیزی که حیوانات آن را خورده و له کرده باشند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال پس از آنکه لشکر فیل را با پرندگان ابابیل نابود کرد، می‌فرماید که سرانجامِ آنان را همچون برگ‌های خشک و خردشده‌ای قرار داد که حیوانات آن را خورده و پایمال کرده باشند؛ به‌گونه‌ای که چیزی از قدرت و شوکتشان باقی نماند. این تشبیه بیانگر آن است که عظمت آن سپاه مجهز، در برابر اراده الهی به چیزی پوچ و بی‌مقدار تبدیل شد؛ همان‌گونه که کاه و برگ خشکیده پس از خورده شدن توسط چارپایان، ارزش و اثری ندارد. این واقعه نشان داد که هیچ نیرویی در برابر قدرت خداوند تاب مقاومت ندارد و متجاوزان به حرم امن الهی، ذلیلانه نابود می‌شوند.

فواید و درس‌های آیه:

1. قدرت بی‌نهایت خداوند: این آیه به ما می‌آموزد که خداوند قادر است هر قدرتی را، هرچند عظیم و مجهز باشد، در یک چشم به‌هم زدن نابود کند؛ پس نباید به قدرت مادی تکیه کرد، بلکه باید به خداوند پناه برد.
2. پاسداری الهی از حرم امن: خداوند از خانه خود و بندگان مؤمنش دفاع می‌کند و هیچ متجاوزی از کیفر او در امان نیست؛ این مایه آرامش دل مؤمنان است که در پناه الهی، از گزند دشمنان در امان‌اند.
3. پوچی تکبر و تجاوز: کسانی که با غرور و تکبر به مقابله با دین خدا برمی‌خیزند، سرانجامشان مانند عصف مأکول (برگ خورده‌شده) خواهد بود؛ هیچ‌کس با تکبر به جایی نمی‌رسد و عاقبت متکبران جز خواری و نابودی نیست.
4. عبرت‌آموزی از تاریخ: این داستان نشان می‌دهد که تاریخ، سرشار از عبرت‌هاست؛ اگر انسان‌ها از سرنوشت ظالمان پیشین درس بگیرند، از تکرار اشتباهات آنان پرهیز می‌کنند و به راه حق و رستگاری هدایت می‌شوند.