یوسف سۈرىسى — ئايەت 65

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• مَتَاع: ئۇلار ئېلىپ كەلگەن يۈك-تاق، ئوزۇق-تۈلۈك ساقلانغان قاپ-قاچىلار.
• بِضَاعَة: سودا مال، بۇ يەردە ئوزۇق-تۈلۈك ئۈچۈن تۆلەنگەن پۇل-مېلى.
• نَبْغِي: بىز ئىزدەۋاتىمىز، بىز تەلەپ قىلىۋاتىمىز، بىز ئارزۇ قىلىۋاتىمىز.
• نَمِيرُ: بىز ئوزۇق-تۈلۈك ئېلىپ كېلىمىز، ئاشلىق كەلتۈرىمىز.
• كَيْل: ئۆلچەم، بىر تۆگىگە يۈكلىنىدىغان ئاشلىق مىقدارى.
• يَسِير: ئاسان، قىيىن ئەمەس.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئۇلار مىسىردىن ئېلىپ كەلگەن يۈك-تاقلىرىنى ئېچىپ، ئوزۇق-تۈلۈك ساقلانغان قاپلىرىنى ئاچقاندا، ئوزۇق-تۈلۈك ئۈچۈن تۆلىگەن پۇل-مېلىنىڭ ئۆزلىرىگە قايتۇرۇلغانلىقىنى بايقىدى. ئۇلار ھەيران قېلىپ، دادىسىغا: «ئى دادىمىز! بىز يەنە نېمە ئىزدەيمىز؟ بىز بۇ مىسىر ھۆكۈمرانىنىڭ ئەلچىلىكى ۋە ياخشىلىقىنى كۆردۇق، ئۇ بىزگە ئوزۇق-تۈلۈك بەردى، ئۈستىگە پۇلىمىزنىمۇ قايتۇرۇپ بەردى. مانا بۇ بىزنىڭ پۇلىمىز، ئۇ بىزگە قايتۇرۇلدى. ئەمدى بىز ئائىلىمىزگە ئوزۇق-تۈلۈك ئېلىپ كېلىمىز، قېرىندىشىمىزنى قوغدايمىز، ئۇنى ئېلىپ بارساق بىر تۆگە يۈكىچە ئاشلىق ئارتۇق ئالىمىز. بۇ ئارتۇقچە ئاشلىق ئۇ ھۆكۈمران ئۈچۈن ئاسان بىر ئىش» دېدى.

ئۇلار دادىسىنىڭ كۆڭلىنى تىنچلاندۇرۇش ۋە ئۇنىڭ قېرىندىشى بىنيامىننى ئۇلار بىلەن بىرگە ئەۋەتىشىگە قايىل قىلىش ئۈچۈن، بۇ ھۆكۈمراننىڭ ئۇلارغا قىلغان ياخشىلىقىنى ۋە ئىكرامىنى تەسۋىرلەپ بەردى. ئۇلار ئېيتتى: بىز بۇ ھۆكۈمران ھەققىدە يالغان سۆزلىمەيمىز، ئۇنىڭ ئىكرامىنى ئاشۇرۇپ تەسۋىرلىمەيمىز، بەلكى ئۇنىڭ بىزگە قىلغان ياخشىلىقى ھەقىقەتەن روشەن. ئۇ بىزنىڭ ئوزۇق-تۈلۈك ئۆلچىمىمىزنى تولۇق بەردى، ھەتتا پۇلىمىزنىمۇ قايتۇرۇپ بەردى. بۇنداق ئىكرام ۋە ياخشىلىق ئالدىدا، بىز ئەمدى ئۇنىڭدىن باشقا نېمىنى تەلەپ قىلالايمىز؟

ئۇلار يەنە: «بىز ئائىلىمىزگە ئوزۇق-تۈلۈك ئېلىپ كېلىمىز، قېرىندىشىمىزنى سەپەردە ۋە قايتىشتا قوغدايمىز، ئۇنى ئېلىپ بارساق بىر تۆگە يۈكىچە ئاشلىق ئارتۇق ئالىمىز» دېدى. بۇ يەردە ئۇلار دادىسىغا شۇنى ئېيتىۋاتىدۇكى، بىنيامىننى ئېلىپ بارساق، ئۇنىڭ ھەققىمۇ ئاشلىق ئۆلچىنىپ بېرىلىدۇ، شۇڭا بىز بىر تۆگە يۈكىچە ئارتۇق ئاشلىق ئېلىپ كېلىمىز. بۇ ئارتۇقچە ئاشلىق ئۇ ھۆكۈمران ئۈچۈن ئاسان، ئۇنىڭ ئاشلىق ئامبىرىدا ھېچقانداق كەمچىلىك يوق.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئاللاھ تائالا ئۆزى خالىغان بەندىلىرىگە كۈتۈلمىگەن يەردىن رىزىق بېرىدۇ، ھەتتا ئۇلار بىلمىگەن يەردىن ئۇلارغا ياخشىلىق قىلىدۇ. يۇسۇف ئەلەيھىسسالام ئۆز قېرىنداشلىرىغا ياخشىلىق قىلىپ، ئۇلارنىڭ پۇلىنى قايتۇرۇپ بەردى، بۇ ئۇنىڭ ئالىي ئەخلاقى ۋە كەڭ قورساقلىقىنىڭ ئىپادىسىدۇر. بىز مۇسۇلمانلار سۈپىتىدە، بىزگە ياخشىلىق قىلغان كىشىلەرگە مىننەتدارلىق بىلدۈرۈشىمىز، ئۇلارنىڭ ياخشىلىقىنى تونۇشىمىز ۋە ئۇنىڭغا ياخشىلىق بىلەن جاۋاب قايتۇرۇشىمىز كېرەك. شۇنداقلا، ئائىلە ئەزالىرى ئوتتۇرىسىدىكى ئىشەنچ ۋە ھەمكارلىقنىڭ مۇھىملىقىنى چۈشىنىشىمىز كېرەك. ئاللاھ تائالا بىزنى يۇسۇف ئەلەيھىسسالامنىڭ ئەخلاقى بىلەن زىننەتلىسۇن، بىزنى ئۇنىڭ سەۋر-تاقىتى ۋە كەڭ قورساقلىقىدىن ئىبرەت ئالسۇن. ئامىن.