سوره یوسف — آیه 65

معانی کلمات:

• مَتاع: بار و سرمایه تجاری، آنچه انسان با خود حمل میکند.
• بِضاعَة: سرمایه تجارت، کالایی که برای داد و ستد آورده میشود.
• نَمیر: از «مِیرَه» به معنای آوردن آذوقه و غذا برای خانواده است.
• کَیل: پیمانه، مقدار معیّن غله که با پیمانه اندازهگیری میشود.

تفسیر آیه:

هنگامی که برادران یوسف بارهای خود را گشودند، دیدند سرمایه و کالایی که برای خرید آذوقه پرداخته بودند، به آنان بازگردانده شده است. این صحنه چنان آنان را شگفتزده کرد که با خوشحالی به پدر خود گفتند: ای پدر! دیگر چه میخواهیم؟ این همان سرمایه ماست که عزیز مصر آن را بدون هیچ چشمداشتی به ما بازگردانده است. او نه تنها آذوقه ما را کامل داده، بلکه پول ما را نیز پس فرستاده است. پس اجازه بده برادرمان بنیامین را با ما بفرستی تا با این کار، هم برای خانواده آذوقه بیشتری بیاوریم، هم از او محافظت کنیم و هم سهم یک بار شترِ بیشتری بگیریم؛ زیرا عزیز مصر به هر کس به اندازه یک بار شتر آذوقه میدهد و این مقدارِ اضافه، کار آسانی برای اوست و برای ما نیز سود فراوانی دارد.

فواید و پیامهای آیه:

• اخلاق نیک و بزرگواری حتی با کسانی که در حق ما بدی کردهاند، محبت و احسان را در دل آنان زنده میکند و زمینهساز اصلاح روابط میشود.
• امیدواری به فضل خداوند در سختترین شرایط، درهای گشایش را به روی انسان میگشاید؛ همانگونه که خداوند دل عزیز مصر را نسبت به برادران یوسف نرم کرد.
• صداقت و راستگویی در گفتار، اعتماد دیگران را جلب میکند و سبب میشود سخن انسان در جامعه اثرگذار باشد.
• تدبیر و برنامهریزی برای تأمین معاش خانواده، از نشانههای عقل سلیم و مسئولیتپذیری است و اسلام به آن تشویق میکند.
• خوشبینی و حسن ظن به دیگران، بهویژه وقتی نشانههای درستی و امانتداری دیده میشود، از صفات پسندیدهای است که به تحکیم روابط خانوادگی و اجتماعی میانجامد.