سوره ابراهیم — آیه 5

معانی کلمات:

• ظُلُمات: جمع ظُلمت، به معنای تاریکیها؛ کنایه از کفر، جهل و گمراهی.
• نور: روشنایی؛ کنایه از ایمان، علم و هدایت.
• أیام الله: روزهای خداوند؛ اشاره به نعمتها و نقمتهایی که خداوند در طول تاریخ بر امتهای گذشته نازل کرده است.
• صَبّار: بسیار صبرکننده؛ کسی که در برابر سختیها و اطاعت خداوند شکیبایی میورزد.
• شَکور: بسیار سپاسگزار؛ کسی که پیوسته شکرگزار نعمتهای الهی است.

تفسیر آیه:

به یقین، ما موسی را با نشانهها و معجزات خود فرستادیم؛ معجزاتی مانند عصا و ید بیضا که گواه صدق او بود. به او فرمان دادیم که قوم خود را با دعوت به توحید و ایمان، از تاریکیهای کفر و جهل به سوی روشنایی ایمان و علم بیرون آورد. همچنین به او دستور دادیم که آنان را به «روزهای خدا» یادآوری کند؛ یعنی نعمتهای بزرگی که خداوند به آنان ارزانی داشته و نیز عذابها و مجازاتهایی که بر امتهای سرکش پیشین نازل کرده است. این تذکر، بیدارکننده دلها و عبرتآموز برای مؤمنان است. به راستی در این یادآوریها و وقایع تاریخی، نشانههای روشنی بر قدرت و حکمت خداوند وجود دارد برای هر کسی که در برابر بلاها صبور باشد و در برابر نعمتها شکرگزار. این دو صفت، یعنی صبر و شکر، نشانه ایمان راستین و رمز سعادت انسان است.

فواید و پیامهای آیه:

• صبر و شکر، دو بال پرواز مؤمن به سوی کمالاند؛ صبر در سختیها و شکر در آسایشها، انسان را به مقام رضای الهی میرساند.
• یادآوری نعمتها و نقمتهای الهی در طول تاریخ، بهترین وسیله برای بیداری دلهای غافل و تقویت ایمان است.
• دعوت به سوی نور (ایمان) و رهایی از تاریکیها (کفر و جهل)، رسالت اصلی همه پیامبران است و ما نیز باید در زندگی خود، همواره به دنبال نور هدایت باشیم و دیگران را نیز به آن دعوت کنیم.
• توجه به تاریخ و سرنوشت امتهای پیشین، درس عبرتی است برای کسانی که میخواهند در مسیر حق ثابتقدم بمانند و از لغزشها دوری کنند.