سوره نحل — آیه 112

معانی کلمات:

• قَریه: شهر و آبادی
• مُطمَئِنّه: آرام و بیاضطراب، اهلش در امنیت و آسایش به سر میبردند
• رَغَد: فراوان و گوارا، بدون رنج و مشقت
• أَنعُم: نعمتهای فراوان (جمع نعمت)
• أَذاقَها: چشانید به آنان
• لِباس: پوشش، جامهای که بر تن میکنند

تفسیر آیه:

خداوند متعال برای عبرتآموزی بندگان، مثلی میزند از یک شهر و آبادی که آن شهر، مکه بود. این شهر در امنیت و آرامش کامل به سر میبرد؛ ساکنانش نه ترسی از دشمن داشتند و نه بیمی از گرسنگی و فقر. روزیِ آنان از هر طرف به فراوانی و گوارایی میرسید؛ از خشکی و دریا، از هر گوشه و کنار، نعمتهای الهی به سویشان سرازیر میشد. اما این مردم ناسپاس، نعمتهای خدا را نادیده گرفتند و به جای شکرگزاری، کفر ورزیدند و به خدا شرک آوردند. پس خداوند آنان را به کیفر این ناسپاسی، به گرسنگی و ترس مبتلا ساخت؛ چنانکه گرسنگی و خوف مانند جامهای بر تنشان نشست و تمام وجودشان را فرا گرفت. این عذاب نتیجهی اعمال زشت و کردار ناپسند خودشان بود؛ زیرا آنان با تکذیب پیامبر و آزار رساندن به مؤمنان، زمینهی نزول عذاب را فراهم کردند.

فواید و درسهای آیه:

1. نعمتهای الهی امانت هستند و هر قومی که شکرگزار نباشد، ممکن است نعمتها از او سلب شود و به عذاب گرفتار گردد.
2. امنیت و فراوانی رزق، از بزرگترین نعمتهای الهی است که باید قدر آن را دانست و در برابر آن شکرگزاری کرد.
3. کفران نعمت، عاقبتی جز گرفتاری و بدبختی ندارد؛ همانگونه که شکرگزاری، سبب افزایش نعمتها میشود.
4. این آیه هشداری است برای همهی جوامع که اگر از یاد خدا غافل شوند و به جای شکر، ناسپاسی کنند، ممکن است آرامش و امنیت خود را از دست بدهند و دچار فقر و هراس شوند.
5. سنت الهی بر این است که هر قومی به سبب اعمال خودش کیفر میبیند؛ پس هر کس در سرنوشت خود و جامعهاش نقش دارد و باید مراقب کردار خویش باشد.