سوره نحل — آیه 113

معانی کلمات:

• رَسُولٌ مِّنْهُمْ: پیامبری از جنس خودشان و از میان خودشان.
• فَكَذَّبُوهُ: پس او را دروغگو شمردند و دعوتش را نپذیرفتند.
• فَأَخَذَهُمُ الْعَذَابُ: پس عذاب الهی آنان را فروگرفت.
• وَهُمْ ظَالِمُونَ: در حالی که آنان ستمکار بودند (به خود و دیگران).

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به یکی از سنتهای تغییرناپذیر خود در میان امتها اشاره میکند و آن را دربارهی اهل مکه بیان میفرماید. برای آنان پیامبری از میان خودشان فرستاده شد؛ کسی که نسب، صداقت و امانتداریاش را بهخوبی میشناختند و از هر نظر برایشان آشنا بود. این پیامبر، حضرت محمد مصطفی صلیاللهعلیهوسلم بود که از قریش و از دل همان جامعه برخاسته بود تا پیام توحید و رستگاری را به آنان برساند.

اما آنان نهتنها دعوت او را نپذیرفتند، بلکه او را تکذیب کردند و در برابر حق ایستادند. در نتیجه، عذاب الهی آنان را فروگرفت؛ عذابی که شامل خشکسالی، قحطی، ترس و ناامنی، و سپس شکست و کشته شدن سرانشان در جنگ بدر بود. این عذاب در حالی بر آنان نازل شد که خود ستمکار بودند؛ زیرا با شرک به خدا و بستن راه هدایت بر مردم، به خود و دیگران ستم روا داشتند و با اختیار خود زمینهی هلاکت خویش را فراهم کردند.

فواید و درسهای آیه:

1. نعمت بزرگ رسالت: فرستادن پیامبری از میان خود مردم، بزرگترین نعمت و رحمت الهی است؛ زیرا آنان بهراحتی میتوانند صداقت و امانت او را بشناسند و از گفتار و رفتارش الهام بگیرند.
2. مسئولیت در برابر نعمت: هرکس نعمت هدایت را دریافت کند، در برابر آن مسئول است و ناسپاسی در برابر این نعمت، عذاب سختی به دنبال دارد.
3. عدالت الهی: عذاب خداوند هرگز بیدلیل نیست؛ بلکه نتیجهی ظلم و تکذیب خود انسانهاست. خداوند ستمگر را رها نمیکند و سرانجام، عدالت او آشکار میشود.
4. هشدار به امتهای بعد: این داستان برای ما درس عبرت است که اگر پیام حق به ما رسید، باید آن را بپذیریم و از تکذیب و مخالفت با رسولان الهی بپرهیزیم تا گرفتار عذاب نشویم.
5. محبت به پیامبر صلیاللهعلیهوسلم: شناخت این حقیقت که پیامبر ما از میان خودمان و با صداقت و امانت کامل برانگیخته شده، محبت و ایمان ما را به او و دعوتش افزایش میدهد و ما را به پیروی از او ترغیب میکند.