Nəhl surəsi — Ayə 35

1) Bəzi kəlmələrin izahı:

• أَشْرَكُوا (əşrəku): Allaha şərik qoşdular, yəni Onunla yanaşı başqa varlıqlara ibadət etdilər.
• لَوْ شَاءَ اللَّهُ (ləv şaəllahu): Əgər Allah istəsəydi.
• الْبَلَاغُ الْمُبِينُ (əl-bəlağul-mübin): Açıq-aşkar təbliğ etmək, yəni haqqı heç bir şübhə yeri qalmayacaq şəkildə çatdırmaq.

2) Ayənin təfsiri:

Müşriklər — yəni Allaha şərik qoşanlar — öz batil əməllərini əsaslandırmaq üçün belə deyirdilər: “Əgər Allah istəsəydi, nə biz, nə də atalarımız Ondan başqa heç bir şeyə ibadət etməzdik və Onun buyurmadığı heç bir şeyi də haram saymazdıq.” Onlar bu sözləri deyərkən sanki özlərini haqlı çıxarmağa çalışırdılar və belə güman edirdilər ki, Allah onların bu əməllərini istəməsəydi, bunlar baş verməzdi.

Lakin bu, batil bir bəhanədir. Çünki Allah insana ixtiyar və seçim azadlığı vermiş, peyğəmbərlər vasitəsilə də haqqı və batili açıq şəkildə göstərmişdir. İnsan öz seçimlərinə görə məsuliyyət daşıyır. Əgər hər şey məcburi olsaydı, imtahanın və mükafatın mənası qalmazdı.

Bu cür bəhanələr təkcə onlara aid deyildi. Onlardan əvvəlki kafirlər də eyni şəkildə öz küfrlərini və peyğəmbərləri yalan saymalarını “Allah belə istəyib” deyə əsaslandırmağa çalışırdılar. Halbuki Allah artıq peyğəmbərlərini göndərmiş və onlara lazımi dəlilləri bəyan etmişdir.

Peyğəmbərlərin vəzifəsi isə yalnız haqqı açıq-aşkar təbliğ etməkdir. Onlar insanları imana dəvət edir, xəbərdarlıq edir və yollarını göstərirlər. Qəlbləri hidayətə yönəltmək isə yalnız Allahın əlindədir. Buna görə də kafirlərin “əgər Allah istəsəydi, biz şərik qoşmazdıq” demələri heç bir etiraz kimi qəbul edilə bilməz.

Ey insan! Bu ayə bizə göstərir ki, Allah bizə ağıl, ixtiyar və peyğəmbərlər vasitəsilə hidayət yolu bəxş etmişdir. Gəlin bu fürsəti dəyərləndirək, haqqa yönələk və Rəbbimizin razılığını qazanmağa çalışaq. Çünki ən böyük uğur, Allahın yolunu tanıyıb o yolda sabit qalmaqdır.