Surah Al-Isra — Aya 33

Ma’anar Kalmomi:

• "Al-Nafs": Rai, wato mutum mai rai.
• "Haram Allah": Wanda Allah ya hana kashewa ba tare da hakki ba.
• "Bil-Haq": Da hakki na shari’a, kamar kisa (al-qisas), zina bayan aure (li’an), ko ridda (barin Musulunci).
• "Waliyyuhu": Wanda ya gaji jinin wanda aka kashe, kamar ɗa ko ɗan’uwa.
• "Sultanan": Iko da hujja, wato dama ta neman fansa ko sulhu.
• "Yusrif": Wuce gona da iri, kamar kashe wanda bai yi kisa ba, ko kashe mutum biyu don mutum ɗaya, ko yin wulakanci ga gawa.
• "Mansuran": Wanda ake taimakawa da ƙarfafa shi.

Tafsirin Ayar:

Allah ya haramta kashe rayukan da suka sami kariya ta imani ko amana, sai dai idan sun cancanta da kisa bisa hakki na shari’a, kamar wanda ya yi ridda daga Musulunci, ko wanda ya yi zina bayan ya yi aure (muhsan), ko kuma wanda ya kashe wani ba tare da hakki ba (al-qisas). Duk wanda aka kashe ba tare da wani dalili na shari’a ba, to Allah ya ba wa waliyyinsa (wanda ya gaji jinin sa) iko da dama: yana iya neman a kashe wanda ya yi kisan (qisas), ko ya yafe masa kyauta, ko ya karɓi diyya (kuɗin fansa). Amma bai halatta masa ya wuce gona da iri ba, kamar ya kashe wanda bai yi kisan ba, ko ya kashe mutum biyu don mutum ɗaya, ko ya wulakanta gawar wanda ya yi kisan. Lalle ne Allah yana taimakon waliyyin wanda aka kashe da zalunci, har ya sami damar karɓar hakkinsa bisa adalci, kuma Allah yana ƙarfafa shi a kan hakan.

Fa’idojin Ayar:

1. Tsarkin rai a Musulunci: Rayuwa tana da daraja mai girma, kuma kashe ta ba tare da hakki ba babban laifi ne da Allah ya hana.
2. Adalci a cikin hukunci: Duk wanda ya aikata laifi, hukuncinsa ya zama daidai da laifinsa, ba tare da wuce gona da iri ba.
3. Tausayi da gafara: Musulunci ya buɗe ƙofa ga waliyyin wanda aka kashe don yafewa ko karɓar diyya, wanda hakan ke nuna saukin addini da son zaman lafiya.
4. Taimakon Allah ga wanda aka zalunta: Allah ya yi alkawarin taimakon wanda aka zalunta, wanda hakan ke ƙarfafa zuciya da dogaro ga Allah a cikin kowane hali.
5. Hana fitina: Ƙuntatawa kan wuce gona da iri a cikin fansa na hana yaɗuwar rikici da ƙiyayya a cikin al’umma.