Сураи Аль-Исра — Оят 34

1. Маънои калимаҳое, ки ба шарҳ ниёз доранд:

— الْيَتِيمِ: ятим — кӯдаке, ки падараш вафот кардааст ва то ба синни камол расидан ниёз ба парасторӣ ва ҳимоят дорад.

— أَشُدَّهُ: камол ва бузургшавии ӯ — яъне синни балоғат ва қобилияти дуруст идора кардани мол.

— الْعَهْدِ: аҳду паймон — ҳар гуна уҳдадорӣ ва қарордоде, ки инсон ба зимма мегирад, хоҳ дар баробари Худо бошад, хоҳ дар баробари мардум.

— مَسْئُولًا: пурсидашаванда — яъне рӯзи қиёмат аз соҳиби аҳд дар бораи он бозхост хоҳад шуд.

1. Тафсири оят:

Худованди Мутаъол бандагони худро аз наздик шудан ба моли ятим — яъне молу дороии кӯдаконе, ки падарашон вафот кардааст — наҳй мекунад, магар бо роҳе, ки барои онҳо беҳтарин ва судмандтарин аст. Ин роҳи беҳтарин иборат аст аз нигаҳдорӣ, афзун кардан ва рушд додани он мол ба манфиати худи ятим, на ба манфиати парастор. Ин амр идома меёбад то вақте ки ятим ба синни балоғат ва камол мерасад ва худаш қобилияти дуруст тасарруф кардан ва идора намудани моли худро пайдо мекунад; он гоҳ мол ба ӯ супорида мешавад.

Сипас Худованд фармон медиҳад, ки ба ҳамаи аҳду паймонҳои худ вафо кунед — хоҳ аҳде, ки миёни шумо ва Парвардигор аст, хоҳ аҳде, ки миёни шумо ва мардум аст — ва онро нашканед ва кам накунед. Зеро аҳд рӯзи қиёмат масъулият дорад: аз соҳиби он пурсида мешавад, ки оё вафо кард ё не; агар вафо карда бошад, подоши некӯ мегирад, ва агар хиёнат ва шикастан карда бошад, ҷазо мебинад.

1. Фоидаҳое, ки аз ин оят ба даст меояд ва дилҳоро ба ислом ва Қуръон мекашад:

— Ислом дини раҳмдилӣ ва адолат аст: он ҳуқуқи заифон, бахусус ятимонро, ки ҳимоятгар надоранд, эҳтиром ва муҳофизат мекунад.

— Мусулмон бояд дар муомила бо моли дигарон, хосатан ятимон, амин ва ростқавл бошад; хизмат ба онҳо бояд ба манфиати худи онҳо сурат гирад, на ба манфиати шахсӣ.

— Вафои аҳд нишонаи имон ва бузургии ахлоқ аст; касе ки аҳди худро мешиканад, дар назди Худо масъул аст.

— Ҳисоби рӯзи қиёмат ҳақиқат аст: ҳар амал, ҳар аҳд ва ҳар уҳдадорӣ сабт шудааст ва аз он пурсида хоҳад шуд. Ин боиси он мегардад, ки инсон дар ҳаёти худ эҳтиёткор ва боандиша бошад.

— Қуръон роҳнамои ҳаёти инсон аст: он на танҳо ибодат, балки муносибатҳои иҷтимоӣ, иқтисодӣ ва ахлоқиро низ танзим мекунад ва барои ҳар давру замон дастури равшан медиҳад.