Sure İsrâ — Ayet 34

Kelime Anlamları:

• Yetim: Babası vefat etmiş, küçük ve ergenlik çağına ulaşmamış çocuk.
• Elletî hiye ahsen: En güzel olan davranış, yani yetimin malını koruyup artıracak ve faydasına olacak şekilde tasarruf etmek.
• Eşuddeh: Olgunluk çağı, aklın ve bedenin tam olgunluğa erişmesi, rüşdüne ulaşması.
• Ahd: Verilen söz, yapılan anlaşma, Allah ile kul arasındaki veya insanlar arasındaki her türlü taahhüt.
• Mes'ûl: Sorumlu tutulacak, hesabı sorulacak.

Tefsir:

Bu mübarek ayet-i kerimede Yüce Rabbimiz, toplumun en hassas ve korunmaya muhtaç kesimi olan yetimlerin malları konusunda bizlere çok net ve kesin bir sınır çizmektedir: "Yetimin malına, en güzel ve en faydalı olan şeklin dışında yaklaşmayın!" Bu, sadece "yemeyin" değil, daha da ileri bir yasaktır; "yaklaşmayın" buyrulmaktadır. Çünkü yetimin malı, onun geleceğidir, güvencesidir. Onun hakkını korumak, onu büyütüp kendi ayakları üzerinde durana kadar emanete sahip çıkmak, Müslüman'ın vicdan ve iman borcudur. Bu malı korumak, artırmak ve ona en güzel şekilde bakmak, Rabbimizin rızasına vesile olan en büyük ibadetlerdendir. Bu emanet, yetim çocuk büyüyüp aklı ve idrakı tam olgunluğa erişinceye, yani kendi malını iyi yönetebilecek rüşde ulaşıncaya kadar sürer. O andan itibaren mal, sahibine eksiksiz teslim edilir.

Ayetin ikinci bölümünde ise Yüce Allah, "Ahde vefa gösterin!" buyurmaktadır. Verdiğimiz her söz, yaptığımız her anlaşma, ister Allah ile olan kulluk sözümüz, ister insanlarla olan ticari veya sosyal sözleşmelerimiz olsun, mutlaka yerine getirilmelidir. Çünkü bu ayet, ahdin sorumluluğunu çok çarpıcı bir şekilde ifade eder: "Şüphesiz ki ahit, sorumluluğu olan bir iştir." Yani kıyamet gününde herkes, yaptığı anlaşmalardan ve verdiği sözlerden sorguya çekilecektir. Sözünde duranlar, bu dünyada güvenilir bir insan olarak anılacak, ahirette de Rabbimizin övgüsüne mazhar olacaktır. Sözünde durmayanlar ise hem dünyada itibarlarını kaybedecek hem de ahirette bu ihanetin hesabını vereceklerdir.

Sevgili kardeşlerim, bu ayet bize iki büyük ahlak düsturunu öğretmektedir: Birincisi, güçsüz ve kimsesizlerin haklarına saygılı olmak ve onların mallarını kendi malımız gibi değil, daha da titizlikle korumaktır. İkincisi ise, sözümüzde durmak ve güvenilir olmaktır. Bu iki haslet, bir Müslümanın karakterinin temel taşlarıdır. Bu dünyada yetimin hakkını gözeten ve ahdine vefa gösteren kimse, Allah'ın koruması altına girer. Unutmayalım ki, bu dünyada bir yetimin duasını alan, ahirette onun şefaatine nail olur. Rabbimiz, bizleri yetim hakkına riayet eden, sözünde duran ve O'nun rızasını kazanan kullarından eylesin.