Isro surasi — Oyat 34

Kalimalarning ma'nolari:

• Yatim – otasi vafot etgan bola.
• Ashudda – aqlning kamoloti va voyaga yetish, ya'ni farosat va to'g'ri qaror qilish yoshiga etish.
• Ahd – va'da, amalga oshirilishi shart bo'lgan kelishuv yoki majburiyat.

Tafsir:

Alloh taolo mo'min bandalariga yetim bolalarning mol-mulkiga yaqinlashmaslikni, ya'ni undan o'z manfaati uchun foydalanmaslikni buyuradi. Faqatgina yetimning o'ziga eng foydali bo'lgan yo'l bilan – ya'ni molni saqlash, ko'paytirish va uning manfaatini himoya qilish orqali tasarruf qilishga ruxsat beriladi. Bu holat yetim bola voyaga yetib, aqli raso bo'lgunga qadar davom etadi. Shu paytdan boshlab u o'z molini o'zi boshqarish huquqiga ega bo'ladi.

So'ngra Alloh taolo har qanday ahdni – xoh Alloh bilan bo'lgan ahd (ibodat va toat), xoh insonlar o'rtasidagi va'da va kelishuvlar bo'lsin – to'liq bajarishni buyuradi. Chunki qiyomat kuni har bir ahd so'roq qilinadi: banda o'z va'dasini vafo qilganmi yoki xiyonat qilganmi? Vafo qilganlar mukofotlanadi, xiyonat qilganlar esa jazolanishadi.

Foydalar:

Ushbu oyat musulmon jamiyatida yetimlarga bo'lgan g'amxo'rlik va ularning huquqlarini himoya qilishning naqadar muhimligini ko'rsatadi. Islom dini zaif va himoyasiz qolgan bolalarning mol-mulkini o'z nazoratiga olib, ularning manfaatini qattiq himoya qiladi. Shuningdek, ahdga vafo qilish – insonning rostgo'yligi, ishonchliligi va axloqiy pokligining belgisidir. Bu fazilatlar jamiyatda o'zaro ishonch va hamjihatlikni mustahkamlaydi. Alloh taolo har bir amalimizni kuzatib turishini va qiyomat kuni hammasidan so'roq qilinishini bilish, mo'minni to'g'ri yo'ldan yurishga undaydi.