اسراء سۈرىسى — ئايەت 60

1) ئايەتتىكى چۈشەنچە تەلەپ قىلىدىغان سۆزلەر:

• أَحَاطَ بِالنَّاسِ: كىشىلەرنى ئىلمى ۋە قۇدرىتى بىلەن قورشاپ ئالغان، يەنى ئۇلارنىڭ ھەممىسى ئۇنىڭ ھۆكۈمرانلىقى ۋە كونتروللۇقى ئاستىدا.
• الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْنَاكَ: مىراج كېچىسىدە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا كۆرسىتىلگەن مەنزىرە.
• فِتْنَةً: سىناق، ئىمتىھان.
• الشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ: قۇرئاندا تىلغا ئېلىنغان لەنىتلەنگەن دەرەخ، يەنى زەققۇم دەرىخى.
• طُغْيَانًا كَبِيرًا: چوڭ ئاسىيلىق، ھەددىدىن ئاشقان كۇفرى ۋە گۇمراھلىق.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى پەيغەمبەر! ئۆز ۋاقتىدا ساڭا ۋەھىي قىلغانلىقىمىزنى ئەسلىگىن: ھەقىقەتەن پەرۋەردىگارىڭ كىشىلەرنى ئىلمى ۋە قۇدرىتى بىلەن قورشاپ ئالغان. ئۇلارنىڭ ساڭا قارشى تۇزىغان ھەر قانداق سۈيقەستى ئۇنىڭ ئىلمىدە، ھېچقايسىسى ئۇنىڭ كونتروللۇقىدىن قېچىپ قۇتۇلالمايدۇ. شۇڭا سەن ئەمر قىلىنغان ۋەزىپىڭنى قورقماي يەتكۈزگىن، ئاللاھ سېنى ئۇلاردىن قوغدايدۇ.

بىز ساڭا مىراج كېچىسىدە كۆرسەتكەن ئۇ مەنزىرىنى پەقەت كىشىلەر ئۈچۈن بىر سىناق قىلدۇق. بۇ سىناق ئارقىلىق كىم ئىمان ئېيتىدۇ، كىم ئىنكار قىلىدۇ، ئاشكارىلىنىدۇ. شۇنىڭدەك، قۇرئاندا تىلغا ئېلىنغان لەنىتلەنگەن دەرىخنى، يەنى زەققۇم دەرىخىنىمۇ ئۇلار ئۈچۈن بىر سىناق قىلدۇق. ئۇ دەرەخ جەھەننەمنىڭ تۇبىدا ئۆسىدۇ، ئۇنىڭ مېۋىسى گۇناھكارلارنىڭ يېمىكىدۇر. كاپىرلار بۇنى ئاڭلىغاندا: «ئوت دەرەخنى كۆيدۈرۈۋېتىدۇ، ئەمەدىكى ئوت ئىچىدە دەرەخ قانداق ئۆسىدۇ؟» دەپ مەسخىرە قىلىشتى. ئەمما بۇ پەقەت ئۇلارنىڭ گۇمراھلىقىنى تېخىمۇ ئاشۇردى.

بىز ئۇلارنى ھەر خىل ئازابلار ۋە ئايەتلەر بىلەن ئاگاھلاندۇرىمىز، ئەمما بۇ ئاگاھلاندۇرۇش ئۇلارنىڭ كۇفرى ۋە گۇمراھلىقىنى تېخىمۇ كۈچەيتىشتىن باشقا ھېچقانداق نەتىجە بەرمەيدۇ. ئۇلار ھەقىقەتنى ئاڭلىغانسېرى تېخىمۇ ئىنكار قىلىدۇ ۋە ھەددىدىن ئاشىدۇ.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئاللاھ تائالا ھەممە ئىشنى ئىلمى ۋە قۇدرىتى بىلەن قورشاپ تۇرىدۇ، مۇئمىنلەر ئۇنىڭغا تەۋەككۈل قىلىپ، ھەقىقەتنى قورقماي يەتكۈزۈشى كېرەك. شۇنداقلا، بەزى كىشىلەرنىڭ ئايەتلەرگە قارشى تۇرۇشى ۋە ئىنكار قىلىشى مۇئمىنلەرنىڭ ئىمانىنى ئاجىزلاشتۇرماسلىقى، بەلكى ئۇلارنى تېخىمۇ مۇستەھكەم قىلىشى كېرەك. ئاللاھ ھەر قانداق سىناققا چىداملىق بولۇشىمىزنى ۋە ھىدايەت يولىدا مۇستەقىم بولۇشىمىزنى نەسىپ قىلغاي.