اسراء سۈرىسى — ئايەت 61

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• ﴿وَإِذْ﴾: «ئەسلىگىن» ياكى «ئەسكەرگىن» مەنىسىدە.
• ﴿اسْجُدُوا﴾: «سەجدە قىلىڭلار» دېگەن مەنىدە. بۇ يەردىكى سەجدە ئىبادەت سەجدىسى ئەمەس، بەلكى ھۆرمەت ۋە ئېھتىرام سەجدىسىدۇر.
• ﴿إِبْلِيسَ﴾: جىنلارنىڭ بىرى بولۇپ، ئاللاھنىڭ ئەمرىگە بويسۇنمىغان ۋە تەكەببۇرلۇق قىلغان.
• ﴿طِينًا﴾: «لاي» دېگەن مەنىدە. ئادەم ئەلەيھىسسالام لايدىن يارىتىلغان.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا خىتاب قىلىپ، ئۆتمۈشتە يۈز بەرگەن بىر ۋەقەنى ئەسلىشىنى بۇيرۇيدۇ. ئۇ ۋەقە شۇكى: ئاللاھ تائالا پەرىشتىلەرگە ئادەم ئەلەيھىسسالامغا ھۆرمەت ۋە ئېھتىرام يۈزىسىدىن سەجدە قىلىڭلار دەپ بۇيرۇغان ئىدى. بۇ سەجدە ئىبادەت سەجدىسى ئەمەس، بەلكى ئاللاھنىڭ ئەمرىگە بويسۇنۇش ۋە ئادەم ئەلەيھىسسالامنىڭ ئاللاھ تەرىپىدىن شەرەپلەندۈرۈلگەنلىكىنى ئېتىراپ قىلىش سەجدىسى ئىدى.

پەرىشتىلەرنىڭ ھەممىسى ئاللاھنىڭ ئەمرىنى ئورۇنداپ، ئادەم ئەلەيھىسسالامغا سەجدە قىلدى. پەقەت ئىبلىسلا بۇيرۇققا بويسۇنمىدى. ئۇ تەكەببۇرلۇق قىلىپ، سەجدە قىلىشتىن باش تارتتى ۋە: «مەن لايدىن يارىتىلغان بىر مەخلۇققا قانداقلا سەجدە قىلىمەن؟ مەن ئوتتىن يارىتىلغانمەن، ئۇنىڭدىن ئەۋزەل ۋە ئۈستۈنمەن» دېدى. ئىبلىس ئۆزىنىڭ ئوتتىن يارىتىلغانلىقىنى باھانە قىلىپ، ئاللاھنىڭ ئەمرىگە قارشى چىقتى ۋە تەكەببۇرلۇقنى تاللىدى.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئاللاھنىڭ ئەمرىگە بويسۇنۇش ۋە تەكەببۇرلۇقتىن ساقلىنىش مۇئمىننىڭ ئەڭ مۇھىم سۈپەتلىرىدىندۇر. ئىبلىس ئۆزىنىڭ ئەسلى ماددىسىنى باھانە قىلىپ، ئاللاھنىڭ ھۆكۈمىگە قارشى چىقتى. ئەمما ھەقىقەت شۇكى، ئەۋزەللىك ئەسلى ماددىدا ئەمەس، بەلكى تەقۋا ۋە ئاللاھقا ئىتائەتتەدۇر. ئاللاھ تائالا ئادەم ئەلەيھىسسالامنى لايدىن يارىتىپ، ئۇنىڭغا روھ ئۈفۈرۈپ، پەرىشتىلەرگە ئۇنىڭغا سەجدە قىلىشنى بۇيرۇش ئارقىلىق ئۇنىڭ شەرىپىنى يۇقىرى كۆتەردى.

ئى مۇئمىن قېرىنداشلار! بۇ ئايەتتىن ئىبرەت ئېلىپ، ئاللاھنىڭ ئەمرىگە قۇلاق سېلىشىمىز، تەكەببۇرلۇقتىن يىراق تۇرۇشىمىز كېرەك. ئاللاھ تائالا بىزنى ئىبلىسنىڭ يولىدىن ساقلاپ، ئۆزىنىڭ ئىتائىتىدە مۇستەھكەم قىلسۇن. ئامىن.