سوره کهف — آیه 17

## معانی واژگان

• تَزَاوَرُ: میل میکند و کج میشود (از «زور» به معنای انحراف و کجی).
• تَقْرِضُهُمْ: از کنارشان میگذرد و از آنان جدا میشود (قرض به معنای بریدن و عبور کردن از کنار چیزی).
• فَجْوَةٍ: فضای باز و متسع درون غار.

## تفسیر آیه

هنگامی که آن جوانمردان مؤمن به فرمان خداوند به غار پناه بردند و از قوم خود جدا شدند، خداوند خوابی عمیق بر آنان مسلط کرد تا از گزند دشمنان در امان بمانند. ای بیننده! اگر در آنجا حضور میداشتی، میدیدی که خورشید هنگام طلوع، پرتو خود را از غار آنان به سمت راست متمایل میکند و هنگام غروب نیز از سمت چپ از کنارشان میگذرد و بر آنان نمیتابد. آنان در فضایی باز و وسیع درون غار آرمیده بودند، به گونهای که نه گرمای سوزان آفتاب به آنان آسیب میرساند و نه هوای تازه از آنان قطع میشد. این پدیده شگفتانگیز، از نشانههای قدرت بیپایان خداوند است که با تدبیر دقیق خود، بندگان مؤمنش را در پناهگاه امنی قرار داد.

خداوند در ادامه این حقیقت را بیان میکند که هدایت و گمراهی تنها به دست اوست. هر کس را خداوند به راه راست هدایت کند، او حقیقتاً راهیافته است و هیچ عاملی نمیتواند او را از این مسیر منحرف کند. و هر کس را خداوند به سبب لجاجت و سرکشیاش گمراه سازد، هرگز نخواهی یافت کسی را که بتواند او را یاری کند و به راه صواب بازگرداند؛ زیرا توفیق و خذلان تنها به مشیت الهی وابسته است، نه به تلاش دیگران.

## فواید و پیامهای آیه

1. حفظ الهی از بندگان مؤمن: خداوند کسانی را که برای حفظ ایمان خود از جامعه فاسد فاصله میگیرند، به بهترین شکل محافظت میکند، حتی به واسطه عواملی که در ظاهر طبیعیاند.
2. لطف پنهان خداوند در سختیها: در دلِ سختترین شرایط، خداوند لطف خود را شامل حال بندگان مخلص میکند؛ همانگونه که برای اصحاب کهف، غار تنگ را به فضایی امن و آسوده تبدیل کرد.
3. تدبیر دقیق پروردگار: نظم حیرتانگیز طبیعت، از جمله حرکت خورشید، نشانهای از حکمت و قدرت خداوند است که همه چیز را با اندازهگیری دقیق آفریده است.
4. هدایت و گمراهی به دست خداست: انسان باید همواره از خداوند توفیق هدایت را بخواهد و بداند که هیچ کس جز او نمیتواند راهگشای حقیقی باشد؛ پس باید به درگاه او دست نیاز برداشت و از گمراهی و خذلان به او پناه برد.
5. امید و انگیزه برای پایداری در راه حق: این آیه به مؤمنان امید میدهد که اگر در راه حق ثابتقدم بمانند، خداوند راهگشای آنان خواهد بود و هیچ دشمنی نمیتواند به آنان آسیب برساند.