Аль-Бакара сүресі — Аят 114

1. Сөздердің мағынасы:

• أَظْلَمُ — ең әділетсіз, ең залым.
• مَسَاجِدَ اللَّهِ — Аллаһтың мешіттері, яғни Аллаһқа құлшылық етілетін орындар.
• خَرَابِهَا — олардың қирауы, бүлінуі, тозуы.
• خِزْيٌ — қорлық, масқара, ұят.
• عَذَابٌ عَظِيمٌ — ұлы азап.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аятта Аллаһ Тағала ең әділетсіз, ең залым адамның кім екенін сұрақ түрінде жеткізіп, оның жауабын өзі беріп отыр: ол — Аллаһтың мешіттерінде Оның есімін зікір етуге, яғни намаз оқуға, Құран оқуға, Аллаһты еске алуға тыйым салған және оларды қиратуға, бүлдіруге, жабуға немесе адамдарды олардан тосуға тырысқан адам. Мұндай адамнан да залым ешкім жоқ. Мұндай залымдар мешіттерге тек қорқынышпен, үрейленіп қана кіруі тиіс еді — өйткені олар күпірлік пен Аллаһтың үйлерінен тосу секілді ауыр күнәларға батқан. Оларға осы дүниеде қорлық пен масқара, сондай-ақ иман келтіргендердің қолынан жеңіліс пен қорлық бұйырылған. Ал ақыретте оларды күтіп тұрған нәрсе — өте ауыр, ұлы азап, яғни тозақ оты. Бұл аяттың түсу себебіне қатысты екі пікір бар: біріншісі — бұл Байтул-Мақдисті (Иерусалимдегі мешітті) қиратқандар туралы, екіншісі — Мекке мүшріктері туралы. Олар Хұдайбия жылы Аллаһтың Елшісіне (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) және оның сахабаларына Қағбаны зиярат етуге және онда намаз оқуға тыйым салған еді. Кімде-кім мешітті Аллаһты еске алумен өркендететін адамдарға кедергі жасаса, ол мешіттің қирауына ықпал еткен болып саналады.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Мешіттер — Аллаһтың жер бетіндегі үйлері, оларды құрметтеу, оларда Аллаһты зікір ету — үлкен сауап. Мешітке келуші әрбір адам өзін Аллаһтың қонағы ретінде сезініп, оны бағалауы керек.
• Мешіттерді салу, оларды күтіп-баптау, онда намаз оқу, Құран үйрену — иманның тірі екендігінің белгісі. Бұл істерге атсалысқан адам Аллаһтың разылығына ие болады.
• Мешіттерден адамдарды тосу, олардың қирауына себеп болу — тарихтағы ең үлкен әділетсіздіктердің бірі. Мұндай әрекеттерден аулақ болу — әрбір мұсылманның парызы.
• Аллаһ Тағала залымдарға осы дүниеде де, ақыретте де әділ жазасын береді. Осы дүниедегі қорлық пен ақыреттегі ұлы азап — Аллаһтың әділдігінің көрінісі. Бұл иманды адамды әділетсіздікке қарсы тұруға, шыдамды болуға және Аллаһтың әділіне сенуге шақырады.
• Мешіттердің қадір-қасиетін біліп, оларды Аллаһты еске алу орнына айналдыру — жүректі нұрландыратын, иманды күшейтетін амал. Сондықтан әрбір мұсылман мешітке деген сүйіспеншілігін арттырып, онда көбірек құлшылық етуге ұмтылуы керек.