Сураи Аль-Бакара — Оят 180

1. Маъонии калимаҳои муҳим:

• كُتِبَ: фарз карда шуд, воҷиб гардонида шуд.
• حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ: нишонаҳо ва сабабҳои марг ба касе расид.
• خَيْرًا: молу сарват.
• الْوَصِيَّةُ: васият, яъне тавсия додан дар бораи мол пас аз марг.
• بِالْمَعْرُوفِ: ба таври одилона ва шаръан дуруст.
• حَقًّا: ҳақи қатъӣ, воҷиби собит.
• الْمُتَّقِينَ: парҳезгорон, касоне ки аз Худо метарсанд.

1. Тафсири оят:

Худованди мутаъол ба бандагони худ фарз кардааст, ки ҳангоме нишонаҳои марг ва сабабҳои он ба яке аз шумо расид ва ӯ молу сарвате боқӣ гузошт, бояд васият кунад. Васият бояд ба падару модар ва хешовандони наздик бошад, он ҳам ба таври одилона ва шаръан дуруст — на зиёдтар аз як се ҳиссаи мол, ва на ба тавре ки ба касе зулм шавад. Ин ҳукм ҳақи қатъӣ ва воҷиб аст бар парҳезгорон, яъне касоне ки аз Худо метарсанд ва амрҳои Ӯро иҷро мекунанд.

Ин ҳукм дар ибтидои ислом буд, пеш аз он ки оятҳои мерос нозил шаванд. Баъдтар вақте оятҳои мерос фаромад, Худованд муайян кард, ки кӣ мерос мебарад ва ҳар яке чӣ қадар ҳисса мегирад. Пас аз он, васият барои ворисони муайяншуда дигар воҷиб набуд, балки барои ғайриворисон ва корҳои хайр иҷозат дода шуд, ба шарте ки аз як се ҳиссаи мол зиёд набошад.

1. Фоидаҳои ин оят:

• Ин оят нишон медиҳад, ки ислом ба масъалаи молу сарват ва ҳуқуқи хешовандони наздик аҳамияти калон медиҳад.
• Худованд бандагони худро тарғиб мекунад, ки дар ҳаёти худ ба падару модар ва хешовандон некӣ кунанд, ҳатто пас аз марг низ онҳоро дар ёд дошта, ба онҳо мол тақдим кунанд.
• Оят нишон медиҳад, ки ислом дини адолат аст — набояд ба касе зулм шавад, на дар васият ва на дар мерос.
• Ин оят ба инсон ёдовар мешавад, ки марг ҳақ аст ва бояд пеш аз расидани он ба фикри охират ва ҳуқуқи дигарон бошад.
• Худованд васиятро барои парҳезгорон ҳақи қатъӣ гардонидааст, ки ин нишон медиҳад тақво ва парҳезгорӣ бояд дар ҳамаи корҳои инсон, аз ҷумла дар масъалаи мол, зоҳир шавад.
• Ин оят моро ба некӣ ба волидон ва хешовандон ташвиқ мекунад, ки ин яке аз сифатҳои бандагони солеҳ аст.