Bəqərə surəsi — Ayə 180

Kəlmələrin mənaları:

• كُتِبَ (Kütibə): Fərz edildi, vacib buyruldu.
• حَضَرَ (Həzərə): Yaxınlaşdı, gəlib çatdı.
• خَيْرًا (Xeyran): Mal-dövlət, var-dövlət.
• الْوَصِيَّةُ (Vəsiyyət): Ölümdən sonra yerinə yetirilməsi üçün verilən əmr və ya tapşırıq.
• بِالْمَعْرُوفِ (Bil-mə'ruf): Ədalətli şəkildə, şəriətə uyğun olaraq, ağlabatan və gözəl bir tərzdə.
• حَقًّا (Həqqən): Sabit, vacib bir haqq olaraq.

Təfsir:

Ey iman gətirənlər! Allah-təala sizə, ölümün əlamətləri və səbəbləri birinizin yanına gəldiyi zaman – əgər geridə mal-dövlət qoyub gedirsə – valideynlərə və yaxın qohumlara vəsiyyət etməyi fərz buyurmuşdur. Bu vəsiyyət ədalət və yaxşılıq üzərində olmalıdır; belə ki, malın üçdə birindən artıq olmamalı, yalnız çatışmazlığı olanlara, həqiqətən ehtiyacı olanlara edilməlidir. Bu, Allahdan qorxan, Onun əmrlərinə hörmət edən müttəqilər üçün sabit və vacib bir haqqdır.

Bu hökm, İslamın ilk dövrlərində, miras ayələri nazil olmamışdan əvvəl vacib idi. Sonra Allah-təala miras ayələrini nazil edərək, hər bir varisin payını ətraflı şəkildə bəyan etdi və vəsiyyət hökmünü, valideynlər və yaxın qohumlar üçün miras payı ilə əvəz etdi. Lakin bu, vəsiyyətin tamamilə ləğv edildiyi mənasına gəlmir; əksinə, mirasdan pay almayan qohumlara və ehtiyac sahiblərinə vəsiyyət etmək hələ də təşviq edilən bir əməldir.

Ey möminlər! Bu ayədən öyrənirik ki, İslam dini insanlara yalnız özləri üçün deyil, həm də ailələri və yaxınları üçün düşünməyi öyrədir. Ölüm hər bir insan üçün haqdır və ağıllı insan ölümdən əvvəl öz malından bir hissəsini ehtiyacı olanlara vəsiyyət etməklə, özündən sonra gözəl bir xatirə və savab qazanmalıdır. Bu, həm də insanın malına olan hərisliyini və dünyaya bağlılığını azaldır, onu axirət üçün hazırlıq görməyə yönəldir.

Unutmayın ki, vəsiyyət edərkən ədalətli olmaq, varisləri incidəcək hərəkətlərdən çəkinmək və malın üçdə birindən artığını vəsiyyət etməmək lazımdır. Peyğəmbərimiz (sallallahu aleyhi və səlləm) buyurmuşdur: "Vəsiyyət üçdə birdən artıq olmamalıdır; üçdə bir də çoxdur." Çünki varislərinizi ehtiyacsız qoymaqdansa, onları varlı tərk etmək daha yaxşıdır.

Allah-təala bizləri ölümü xatırlayan, vəsiyyətini ədalətlə edən və ailəsinə qarşı məsuliyyətini bilən müttəqilərdən etsin. Amin!