Sura Al-Baqara — Aya 180

Maana ya Maneno:

• Kutibika (كُتِبَ): Kufaradhiwa, kulaazimishwa.
• Khair (خَيْرًا): Mali, rasilimali.
• Wasiya (الْوَصِيَّةُ): Agano la kumwagizia mali baada ya kifo.
• Bil-Ma'ruf (بِالْمَعْرُوفِ): Kwa haki na usawa, bila kupita kiasi wala kupunguza.

Tafsiri ya Aya:

Mwenyezi Mungu Amewafaradhia, enyi Waumini, kwamba mtu yeyote anapokaribia kufa, na ikiwa ameacha mali, basi awasii wazazi wake wawili na jamaa zake wa karibu kwa kiasi kinachostahili na kisichokuwa na dhulma. Hii ni kwa kuwa wasiya huo usiwe kwa ajili ya kuwanyima warithi wengine haki zao, wala usizidi theluthi moja ya mali yake. Hili ni jukumu la lazima kwa wale wanaomcha Mungu na kufuata amri Zake.

Hii ilikuwa ni faradhi kabla ya kushushwa kwa aya za mirathi (Qur'an 4:11-12), ambazo zilibainisha kwa kina ni nani anayerithi na kiasi gani cha urithi. Baada ya kushushwa kwa aya hizo, hukumu ya wasiya hii kwa wazazi na jamaa wa karibu ilibadilishwa na kufuata mfumo wa mirathi uliowekwa na Mwenyezi Mungu, isipokuwa wasiya kwa wengine wasio warithi kwa kiwango kisichozidi theluthi moja.

Faida Zinazotokana na Aya:

1. Kujali wazazi na jamaa: Aya hii inafundisha umuhimu wa kuwahudumia wazazi na jamaa, hata baada ya kifo, kwa kuwa wasiya ni njia ya kuendeleza wema na uhusiano wa kifamilia.
2. Usawa na haki: Inasisitiza kwamba mali inapaswa kugawanywa kwa haki na usawa, bila kupendelea wala kudhulumu, jambo linalojenga jamii yenye amani na mshikamano.
3. Kutii mipaka ya Mwenyezi Mungu: Aya inafundisha kwamba kila jambo lina mipaka iliyowekwa na Mwenyezi Mungu, na kufuata mipaka hiyo ni ishara ya taqwa (umcha Mungu) na utiifu.
4. Kujitayarisha kwa kifo: Inakumbusha kila mtu kwamba kifo ni hakika, na hivyo kumfanya mtu ajitayarishe kwa kuacha mali yake kwa njia inayompendeza Mungu na kuwafaa wengine.
5. Urahisi wa Sheria ya Kiislamu: Inaonyesha jinsi sheria ya Uislamu inavyobadilika kwa hekima na maslahi ya jamii, kama ilivyokuwa na wasiya kisha ikabadilishwa na mirathi iliyobainisha kila kitu kwa uwazi.