ซูเราะฮฺ อัล-บะกอเราะห์ — อายะฮฺ 180

คำอธิบายคำศัพท์สำคัญ:

• كُتِبَ หมายถึง ถูกกำหนดให้เป็นหน้าที่ (ฟัรฎ์)
• حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ หมายถึง เมื่อความตายมาถึงตัวคนใดคนหนึ่ง นั่นคือการปรากฏของสัญญาณและสาเหตุแห่งความตาย เช่น การเจ็บป่วยหนัก
• خَيْرًا หมายถึง ทรัพย์สมบัติจำนวนมาก
• الْوَصِيَّةُ หมายถึง คำสั่งเสียเกี่ยวกับทรัพย์สินที่จะให้หลังจากเสียชีวิต
• بِالْمَعْرُوفِ หมายถึง ด้วยความพอเหมาะพอควรและเป็นธรรม ไม่เกินหนึ่งในสามของทรัพย์สิน

การตีความหมายของอายะฮ์:

อัลลอฮ์ทรงกำหนดให้เป็นหน้าที่แก่บรรดาผู้ศรัทธา เมื่อความตายมาถึงคนใดคนหนึ่ง และเขาได้ทิ้งทรัพย์สมบัติจำนวนมากไว้เบื้องหลัง ให้ทำพินัยกรรม (วะศียะฮ์) แก่บิดามารดาและญาติที่ใกล้ชิด ด้วยความพอเหมาะพอควรและเป็นธรรม กล่าวคือ ไม่ควรละเลยผู้ยากจนแล้วไปพินัยกรรมให้แก่ผู้ร่ำรวย และไม่ควรเกินกว่าหนึ่งในสามของทรัพย์สินทั้งหมด นี่คือหน้าที่อันชอบธรรมที่จำเป็นสำหรับบรรดาผู้ยำเกรงอัลลอฮ์

ทั้งนี้ บทบัญญัตินี้มีผลใช้บังคับในช่วงแรกของศาสนาอิสลาม ก่อนที่อายะฮ์เกี่ยวกับมรดก (อายะฮ์อัล-มิรอษ) จะถูกประทานลงมา ต่อมาเมื่ออายะฮ์มรดกถูกประทานลงมา ซึ่งได้ระบุอย่างชัดเจนว่าใครเป็นผู้ได้รับมรดกและได้รับเท่าใด บทบัญญัติเกี่ยวกับการพินัยกรรมให้แก่ทายาทตามที่กำหนดไว้ในอายะฮ์นี้ก็ถูกยกเลิก (นัสค์) โดยคงไว้ซึ่งการพินัยกรรมให้แก่ผู้ที่ไม่ใช่ทายาทตามกฎหมายมรดกเท่านั้น

บทเรียนและคุณค่าที่ได้รับ:

1. ความเมตตาของอิสลามต่อครอบครัวและเครือญาติ – อิสลามให้ความสำคัญกับการดูแลบิดามารดาและญาติพี่น้อง แม้ในช่วงเวลาสุดท้ายของชีวิตก็ยังถูกกำชับให้คำนึงถึงพวกเขา ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงจิตวิญญาณแห่งความเอื้ออาทรและความรับผิดชอบต่อครอบครัว
2. ความยุติธรรมและความพอเหมาะพอควร – อิสลามสอนให้เรามีความสมดุลในการใช้ทรัพย์สิน ไม่สุดโต่งจนเกินไป และไม่ตระหนี่จนเกินควร การจำกัดการพินัยกรรมไว้ไม่เกินหนึ่งในสามเป็นการปกป้องสิทธิของทายาทตามกฎหมายมรดก
3. การเตรียมพร้อมสู่ความตาย – อายะฮ์นี้เตือนให้เราตระหนักว่าความตายเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ ดังนั้นผู้มีสติปัญญาควรเตรียมพร้อมอยู่เสมอ ทั้งในด้านทรัพย์สินและการกระทำความดี
4. ความยำเกรงอัลลอฮ์เป็นแรงผลักดันสู่ความดี – การปฏิบัติตามบทบัญญัติของอัลลอฮ์อย่างเคร่งครัดนั้น เกิดจากความยำเกรงและความสำนึกอยู่เสมอว่าอัลลอฮ์ทรงเห็นเราอยู่ตลอดเวลา ซึ่งเป็นแรงจูงใจที่สูงส่งกว่าการกระทำเพื่อผลประโยชน์ทางโลก
5. ความง่ายดายของบทบัญญัติอิสลาม – การที่อิสลามได้ยกเลิกบทบัญญัติบางอย่างเมื่อมีบทบัญญัติใหม่ที่เหมาะสมกว่า แสดงให้เห็นว่าอิสลามเป็นศาสนาที่มีความยืดหยุ่นและคำนึงถึงความเหมาะสมตามยุคสมัย เพื่อความสะดวกสบายของมนุษย์มิใช่ความยากลำบาก