بقرہ سۈرىسى — ئايەت 190

1. ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• «قاتىلۇ»: ئۇرۇش قىلىڭلار، جىھاد قىلىڭلار.
• «فىي سەبىيلىللاھ»: ئاللاھنىڭ يولىدا، يەنى ئاللاھنىڭ رازىلىقى ۋە دىنىنى ئۈستۈن قىلىش ئۈچۈن.
• «لە تەئتەدۇ»: چەكتىن ئاشماڭلار، ھەددىدىن ئۆتمەڭلار.
• «مۇئتەدىين»: چەكتىن ئاشقۇچىلار، ھەددىدىن ئۆتكۈچىلەر.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى مۇئمىنلەر! ئاللاھنىڭ كەلىمىسىنى ئۈستۈن قىلىش ۋە دىنىنى قوغداش يولىدا، سىلەرگە قارشى ئۇرۇش قىلىۋاتقان كاپىرلارغا قارشى ئۇرۇش قىلىڭلار. بىراق بۇ ئۇرۇشتا ئاللاھ بەلگىلىگەن چەكتىن ئاشماڭلار: ئاياللارنى، بالىلارنى، قېرىلارنى ۋە ئۇرۇشقا قاتناشمىغان كىشىلەرنى ئۆلتۈرمەڭلار، ئۆلۈكلەرنىڭ ئەزالىرىنى كېسىش قاتارلىق رەزىل ئىشلارنى قىلماڭلار، ئۆزۈڭلارغا ھارام قىلىنغان نەرسىلەرنى ھالال دەپ بىلمەڭلار. شۈبھىسىزكى، ئاللاھ تەئالا چەكتىن ئاشقۇچىلارنى ھەرگىز ياخشى كۆرمەيدۇ. بۇ ئايەت ئىسلامنىڭ ئۇرۇش پرىنسىپىنى ئېنىق بايان قىلىدۇ: ئۇرۇش پەقەت دۈشمەن تاجاۋۇز قىلغاندا ۋە دىن ئۈچۈن بولىدۇ، ئەمما ھەر قانداق ھالدا ئىنسانىي چەك-چېگرا ۋە ئەخلاقىي پرىنسىپلارغا رىئايە قىلىنىدۇ.

1. بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ئىسلام دىنى ئۇرۇشنى ئەمەس، بەلكى تىنچلىقنى ۋە ئادالەتنى ئاساس قىلىدۇ؛ ئۇرۇش پەقەت زۆرۈرەت بولغاندا ۋە دۈشمەن تاجاۋۇز قىلغاندا قوللىنىلىدۇ.
• ئىسلام ئۇرۇش جەريانىدا ھەم ئەخلاقىي قائىدىلەرگە قاتتىق رىئايە قىلىشنى بۇيرۇيدۇ، بۇ ئىسلامنىڭ رەھىمدىللىكى ۋە ئىنسانپەرۋەرلىكىنى كۆرسىتىدۇ.
• ئاللاھ چەكتىن ئاشقۇچىلارنى ياخشى كۆرمەيدۇ، شۇڭا ھەر قانداق ئىشتا ئوتتۇراھال ۋە ئادالەتلىك بولۇش مۇئمىنلەرنىڭ ئالاھىدىلىكىدۇر.
• بۇ ئايەت مۇسۇلمانلارنىڭ دىنىنى قوغداش ئۈچۈن تەييارلىقلىق بولۇشى ۋە زۆرۈر بولغاندا جىھاد قىلىشى لازىملىقىنى، ئەمما ھەرگىز چەكتىن ئاشماسلىقى كېرەكلىكىنى ئۆگىتىدۇ.
• ئىسلامنىڭ ئۇرۇش قائىدىلىرى ھەتتا دۈشمەنگە قارىمۇ رەھىم-شەپقەت ۋە ئادالەتنى تەلەپ قىلىدۇ، بۇ ئىسلامنىڭ ئۈستۈن ئەخلاقىي سىستېمىسىنى نامايان قىلىدۇ.