Sure Bakara — Ayet 31

Kelime Anlamları:

• Âdem'e öğretti (علّم): Allah Teâlâ, Hz. Âdem'e isimleri öğreterek onu meleklerden üstün kıldığını gösterdi.
• İsimler (el-Esmâ): Varlıkların isimleri, özellikleri ve anlamları. Bu, eşyanın hakikatini bilme yeteneğidir.
• Onları arz etti (aradahüm): "Onları" zamiri, isimlendirilen varlıkları (müsemmeyâtı) ifade eder. Yani Allah, bu varlıkları meleklere gösterdi.
• Anbîûnî (أَنبِئُونِي): Bana haber verin, bildirin.
• Sadıklar iseniz (in küntüm sâdikîn): Eğer doğru söylüyorsanız, yani "Biz seni övüyoruz ve bu halifeye karşı üstünüz" iddianızda haklıysanız.

Tefsir:

Bu âyet-i kerîme, Hz. Âdem'in (a.s.) şerefini ve üstünlüğünü ortaya koyan en büyük delillerden biridir. Allah Teâlâ, meleklere yeryüzünde bir halife yaratacağını bildirdiğinde, melekler "Orada bozgunculuk yapacak, kan dökecek birini mi yaratacaksın? Oysa biz seni hamd ile tesbih ediyor ve seni takdis ediyoruz" demişlerdi. İşte bu âyet, o sözün cevabıdır.

Allah, Hz. Âdem'e bütün isimleri öğretti. Bu isimler; hayvanlar, bitkiler, cansız varlıklar, yıldızlar, eşyalar ve daha nice mahlûkatın isimleridir. Sadece isimlerini değil, o varlıkların özelliklerini, faydalarını ve hakikatlerini de öğretti. Bu, insana verilen büyük bir akıl, idrak ve öğrenme kabiliyetidir.

Sonra Allah, bu isimlendirilen varlıkları meleklerin önüne koydu ve onlara şöyle buyurdu: "Eğer doğru söylüyorsanız, yani 'Biz Âdem'den daha üstünüz, ona halifelik verilmesine gerek yok' iddianızda samimi iseniz, şu gördüğünüz varlıkların isimlerini bana haber verin." Melekler, bu soru karşısında aciz kaldılar ve "Seni tenzih ederiz, senin bize öğrettiğinden başka bizim hiçbir bilgimiz yoktur" diyerek teslim oldular. Bu, meleklerin itirafıdır: Onlar, Allah'ın kendilerine verdiği bilgiden başkasını bilemezler.

Bu olayda büyük bir hikmet vardır: İnsan, öğrenme ve bilgi edinme kabiliyetiyle meleklerden üstün kılınmıştır. Melekler, yalnızca kendilerine öğretileni bilirken; insan, Allah'ın verdiği akıl sayesinde eşyanın hakikatini kavrayabilir, keşifler yapabilir, dünyayı imar edebilir. Bu, insanın yeryüzünde halife olmasının en büyük sebeplerinden biridir.

Sevgili kardeşim, bu âyet bize ne kadar büyük bir değer taşıdığımızı hatırlatıyor! Allah bizi boşuna yaratmadı, bize akıl ve öğrenme kabiliyeti verdi. Bu kabiliyeti doğru yolda, hayır için kullanmalıyız. İlim öğrenmek, araştırmak, düşünmek bizim şerefimizdir. Rabbimizin bize verdiği bu büyük nimetin farkına varalım ve O'na şükredelim. Unutmayalım ki, ilimle yükselen insan, meleklerin bile takdirini kazanır. Allah'ın bize verdiği bu akıl ve idrak nimetini, O'nun rızasına uygun işlerde kullanmak en büyük kazançtır.