بقرہ سۈرىسى — ئايەت 66

1) ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• فَجَعَلْنَاهَا — ئۇنى قىلدۇق، ئۇنى قىلىپ قويدۇق.
• نَكَالًا — ئىبرەت، جازا، باشقىلارغا ئەندىشە سالىدىغان ئازاب.
• لِمَا بَيْنَ يَدَيْهَا — ئۇنىڭ ئالدىدىكىلەر ئۈچۈن، يەنى ئۇنىڭغا قوشنا بولغان كىشىلەر ۋە شۇ زاماندىكىلەر ئۈچۈن.
• وَمَا خَلْفَهَا — ئۇنىڭ كەينىدىكىلەر ئۈچۈن، يەنى كېيىن كېلىدىغان كىشىلەر ئۈچۈن.
• مَوْعِظَةً — ۋەز-نەسىھەت، ئەسكەرتمە.
• لِلْمُتَّقِينَ — تەقۋادارلار ئۈچۈن، يەنى ئاللاھتىن قورقىدىغان مۇئمىنلەر ئۈچۈن.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە شەنبە كۈنى بېلىق تۇتۇش چەكلىمىسىنى بۇزغان يۇھۇدىيلارنىڭ قىلغان گۇناھى ئۈچۈن بېرىلگەن ئازابنى — يەنى مەيۈن شەكلىگە ئۆزگەرتىلىپ جازالىنىشىنى — ئىبرەت قىلىپ قويدۇق، دەپ خەۋەر بېرىدۇ.

بۇ جازا ئۇلارنىڭ ئالدىدىكى ۋە كەينىدىكى كىشىلەرگە، يەنى شۇ چاغدا ياشىغان قوشنا قەۋملەرگە ۋە كېيىنكى ئەۋلادلارغا ئىبرەت بولۇش ئۈچۈن بېرىلگەن. شۇنداقلا بۇ ۋەقە ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا خىلاپلىق قىلىشتىن ساقلىنىدىغان تەقۋادار مۇئمىنلەر ئۈچۈن ۋەز-نەسىھەت ۋە ئەسكەرتمە بولۇش ئۈچۈن بېرىلگەن. يەنى ئاللاھنىڭ چەكلىمىلىرىنى بۇزغان كىشىلەرنىڭ ئاقىۋىتىنى كۆرۈپ، تەقۋادارلار ئۇلارغا ئوخشاش گۇناھقا پاتمايدۇ ۋە ئاللاھنىڭ جازاسىدىن قورقۇپ، ئۆزلىرىنى ھەر خىل گۇناھلاردىن ساقلايدۇ.

3) بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار ۋە ئىبرەتلەر:

• ئاللاھ تائالا ئۆتكەن ئۈممەتلەرنىڭ باشىغا كەلگەن ئازابلارنى بىزگە ئىبرەت قىلىپ بايان قىلغان، بۇ ئاللاھنىڭ بىزگە بولغان مەرھەمىتىدۇر — بىز ئۇلارنىڭ خاتالىقىدىن ساۋاق ئېلىشىمىز كېرەك.
• گۇناھنىڭ جازاسى پەقەت گۇناھكارنىڭ ئۆزىگەلا چەكلىنىپ قالمايدۇ، بەلكى ئۇنىڭ ئەتراپىدىكىلەرگە ۋە كېيىنكى ئەۋلادلارغا ئىبرەت بولىدۇ. شۇڭا ھەر بىر مۇئمىن ئۆز قىلمىشىنىڭ تەسىرىنى ئويلاشى كېرەك.
• ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىنى بۇزۇش ۋە چەكلىمىلىرىنى ئەستەيمەسلىك قاتتىق ئاقىۋەتكە ئېلىپ بارىدۇ. بۇ ئايەت بىزنى ئاللاھنىڭ ھەر بىر بۇيرۇقىغا ئەمەل قىلىشقا ۋە چەكلىمىلىرىدىن يېنىشىشقا تەرغىب قىلىدۇ.
• تەقۋادارلىق ئىنساننى ۋەز-نەسىھەتتىن پايدىلىنىدىغان، ئىبرەت ئالىدىغان دەرىجىگە كۆتۈرىدۇ. تەقۋادار كىشى ئۆزگىلەرنىڭ خاتالىقىدىن ساۋاق ئېلىپ، ئۆزىنى يامان ئىشلاردىن تارتىدۇ.
• ئىسلام دىنى بىزنى ئۆتمۈشتىكى ئۈممەتلەرنىڭ تارىخىنى ئۆگىنىشكە ۋە ئۇنىڭدىن ئىبرەت ئېلىشقا تەشەببۇس قىلىدۇ — بۇ ئىسلامنىڭ ئەقىللىق ۋە ئىبرەتلىك دىن ئىكەنلىكىنىڭ دەلىلىدۇر.
• ئاللاھ تائالا تەۋبە قىلغان ۋە تەقۋادار بولغان بەندىلىرىنى ھەر ۋاقىت ھىدايەت قىلىدۇ ۋە ئۇلارغا رەھمەت قىلىدۇ. بىز ئاللاھقا يېقىنلىشىپ، ئۇنىڭ رەھمىتىگە ئېرىشىشكە تىرىشىشىمىز كېرەك.