بقرہ سۈرىسى — ئايەت 67

1) لۇغەت ئىزاھاتى

• تَذْبَحُوا — بوغۇزلىماق، قۇربانلىق قىلماق.
• بَقَرَةً — بىر سىيىر (كالىنىڭ ئۇرغاچىسى).
• هُزُوًا — مەسخىرە، ئويۇن-كۈلكە، مەسخىرە قىلىش.
• أَعُوذُ — پاناھ تىلەيمەن، سىغىنىمەن.
• الْجَاهِلِينَ — نادانلار، بىلىمسىزلەر.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى

ئىسرائىل ئەۋلادلىرىغا ئەسلىتىلىۋاتىدۇكى، ئۇلارنىڭ ئاتا-بوۋىلىرى مۇسا ئەلەيھىسسالام بىلەن قانداق مۇئامىلە قىلغانلىقىنى ئەسلەڭلار. ئۆز ۋاقتىدا مۇسا ئەلەيھىسسالام قەۋمىگە: «ھەقىقەتەن ئاللاھ سىلەرگە بىر سىيىر بوغۇزلاشنى بۇيرۇيدۇ» دېگەن. ئۇلار بۇيرۇقنى ئاڭلاپلا ئىتائەت قىلىش ئورنىغا، تەكەببۇرلۇق ۋە قارشىلىق بىلەن: «بىزنى مەسخىرە قىلامسەن؟» دېيىشتى. ئۇلارنىڭ نەزىرىدە، ئۆلتۈرۈلگەن كىشىنىڭ ئىشىنى سوراپ تۇرۇپ، سىيىر بوغۇزلاشنى بۇيرۇش ئارىسىدا مۇناسىۋەت يوقتەك كۆرۈندى، شۇڭا ئۇلار بۇيرۇقنىڭ ھېكمىتىنى چۈشەنمەي، مۇسا ئەلەيھىسسالامنى مەسخىرە قىلىۋاتىمىز دەپ ئويلىدى. مۇسا ئەلەيھىسسالام بولسا: «ئاللاھقا سىغىنىپ، نادانلاردىن بولۇشتىن پاناھ تىلەيمەن» دەپ جاۋاب بەردى. يەنى ئۇ ئاللاھنىڭ بۇيرۇقىنى يەتكۈزگەن پەيغەمبەر بولۇپ، ھەرگىزمۇ كىشىلەرنى مەسخىرە قىلمايدۇ؛ مەسخىرە قىلىش نادانلارنىڭ ئىشىدۇر. بۇ ئايەت بەنى ئىسرائىلنىڭ ئاللاھنىڭ بۇيرۇقىغا قانداق قارشىلىق كۆرسەتكەنلىكىنى ۋە پەيغەمبەرگە قانداق مۇئامىلە قىلغانلىقىنى بايان قىلىدۇ.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار

• ئاللاھنىڭ بۇيرۇقى كەلگەندە ئىتائەت قىلىش ۋە تەستىق قىلىش مۇئمىننىڭ ئالاھىدىلىكىدۇر؛ ئىلمىي ھېكمىتىنى چۈشەنمىگەن تەقدىردىمۇ بۇيرۇققا بوي سۇنۇش كېرەك.
• پەيغەمبەرلەرگە ۋە ئۇلار يەتكۈزگەن ۋەھىيگە ھۆرمەت قىلىش، ئۇلارنى مەسخىرە قىلماستىن ئەكسىچە ئەدەب بىلەن مۇئامىلە قىلىش لازىم.
• مەسخىرە قىلىش ۋە ئىستىھزا قىلىش نادانلىقنىڭ ئالامىتىدۇر؛ ئەقىللىق مۇئمىن بۇنداق قىلمىشتىن يىراق تۇرىدۇ.
• ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىدا ھەر قانداق ئەھۋالدا بىر ھېكمەت بار؛ ئىنسان ئۇنى چۈشەنمىسىمۇ، ئاللاھنىڭ ھېكمەتلىك ئىش قىلىدىغانلىقىغا ئىشىنىش كېرەك.
• پەيغەمبەرلەرنىڭ ئەدەبى ۋە ئەخلاقى ئۈلگىلىك بولۇپ، ئۇلار ھەر قانداق ئەھۋالدا ئاللاھقا سىغىنىپ، نادانلاردىن بولۇشتىن پاناھ تىلەيدۇ.
• بۇ ئايەت ئىسلامنىڭ ئىلمىي ۋە ئەخلاقىي قىممەتلىرىنى، شۇنداقلا ئاللاھقا ۋە پەيغەمبەرگە بولغان ئىتائەت ۋە ئەدەبنىڭ مۇھىملىقىنى ئوتتۇرىغا قويىدۇ.