سوره بقره — آیه 85

معانی کلمات:

• تَظَاهَرُونَ: یکدیگر را یاری میکنید و پشتیبان هم میشوید.
• بِالْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ: با گناه و ستم و تجاوز از حدود الهی.
• أُسَارَىٰ: جمع «أسیر»، یعنی اسیران جنگی.
• تُفَادُوهُمْ: فدیه میدهید و آنان را با پرداخت باج از اسارت آزاد میکنید.
• خِزْیٌ: ذلت، رسوایی و خواری.

تفسیر آیه:

خداوند متعال پس از یادآوری پیمانهای پیشین بنیاسرائیل، آنان را مورد سرزنش قرار میدهد که: سپس شما همان گروهی هستید که یکدیگر را میکشید و گروهی از خودتان را از خانه و کاشانهشان بیرون میکنید و در این کارِ زشت، بر ضد آنان با دشمنان همدست میشوید و به یکدیگر کمک میرسانید تا به گناه و ستم، آنان را آواره کنید. اما اگر همان افراد به صورت اسیران جنگی نزد شما بیایند، برای آزادی آنان فدیه میپردازید و تلاش میکنید تا از اسارت رهایی یابند، در حالی که بیرون کردن آنان از خانههایشان بر شما حرام شده است. پس چگونه به بخشی از کتاب آسمانی (تورات) ایمان میآورید و به بخش دیگر کفر میورزید؟ یعنی حکم فدیه دادن اسیران را میپذیرید، اما حکم حرمت قتل و آوارهسازی را رها میکنید. جزای کسی که چنین رفتاری از شما انجام دهد، جز رسوایی و ذلت در زندگی دنیا نیست و در روز قیامت به شدیدترین عذاب بازگردانده میشوند. و خداوند از آنچه انجام میدهید غافل نیست و همه را میداند و بر اساس آن سزا و جزا خواهد داد.

فواید و پیامهای آیه:

• ایمان واقعی، ایمانی است که همه دستورات خدا را بدون تفکیک و گزینش بپذیرد؛ ایمان به بخشی از کتاب و رها کردن بخش دیگر، نشانه نفاق و دورویی است و انسان را به خواری دنیا و عذاب آخرت دچار میکند.
• عمل به برخی احکام دین و ترک برخی دیگر، نه تنها سودی ندارد، بلکه موجب خشم خدا و ذلت در دنیا و عذاب سخت در آخرت میشود.
• خداوند بر تمام اعمال انسانها آگاه است و هیچ کاری از او پنهان نمیماند؛ این آگاهی باید انسان را به رعایت تقوا و پرهیز از گناه وادارد.
• کمک به اسیران و آزادی آنان از اسارت، ارزش والایی دارد، اما این کار نباید با ظلم و ستم به دیگران همراه باشد؛ عدالت و مهربانی باید در کنار هم باشند.
• سرنوشت کسانی که پیمانشکنی میکنند و به احکام الهی پشت میکنند، جز خواری و عذاب نیست؛ پس مسلمان باید همواره به عهد خود با خدا وفادار بماند و از گزینشگری در دین بپرهیزد.