Toha surasi — Oyat 15

Kalimalarning ma'nolari:

• الساعة: Qiyomat, o'limdan keyin barcha tiriladigan va hisob-kitob bo'ladigan vaqt.
• آتية: Albatta keluvchi, voqe bo'luvchi.
• أكاد أخفيها: Uni yashirishga yaqinman, deyarli o'zimga ham yashirgandekman (ya'ni, vaqtini juda ham maxfiy tutaman).
• لتجزى: Mukofot yoki jazo berilishi uchun.
• تسعى: Qilgan amali, harakati, mehnati (yaxshi yoki yomon).

Tafsir:

Qiyomat soati, ya'ni o'limdan keyin barcha insonlar tirilib, Robbining huzurida hisob-kitob beradigan o'sha ulug' kun, shubhasiz, keluvchidir. Uning kelishi hech qanday shubha va gumonga o'rin qoldirmaydigan darajada aniq va muqarrardir. Alloh taolo bu soatning vaqtini o'ziga nisbatan ham yashirishga yaqin ekanligini bildirib, uning vaqti hech bir mavjudotga ma'lum emasligini ta'kidlaydi. Ya'ni, bu vaqt shunchalik maxfiyki, hatto Alloh taolo o'ziga nisbatan "uni yashirishga yaqinman" deya ifodalaydi. Ammo bandalarga uning yaqinligi va kelishining alomatlari haqida Payg'ambar alayhissalom orqali xabar berilgan.

Bu soatning kelishidan maqsad — har bir jonning o'zi qilgan amaliga yarasha jazosini olishidir. Kim yaxshi amal qilgan bo'lsa, yaxshi mukofot oladi, kim yomon amal qilgan bo'lsa, yomon jazo topadi. Bu hisob-kitobda hech kimga zulm qilinmaydi, har kim o'zi erishgan narsasini ko'radi.

Foydalar:

Ushbu oyatdan quyidagi saboqlarni olamiz:

1. Qiyomat kuni haqdir va u albatta keladi. Bu haqiqatga ishonish mo'minning e'tiqodining asosiy ustunlaridan biridir. Qiyomatga ishongan inson bu dunyoda o'zini mas'uliyatli his qiladi va gunohlardan saqlanadi.
2. Qiyomat soatining vaqti maxfiy ekanligi — bu Allohning rahmatidir. Agar insonlar bu vaqtni aniq bilsalardi, faqat unga yaqin qolgandagina amal qilishar, doimiy ibodat va taqvo qilishdan yiroqlashib ketishardi. Vaqtning noma'lumligi esa mo'minni har doim hushyor va tayyor bo'lishga undaydi.
3. Har bir inson o'z amalining natijasini ko'radi. Bu dunyoda qilingan har bir yaxshilik va yomonlik, katta yoki kichik, hisobga olinadi. Bu esa insonni ezgu amallarga undaydi va yomon ishlardan qaytaradi.
4. Alloh taoloning adolati mukammaldir. Qiyomat kuni hech kimga zulm qilinmaydi, har kim o'zi qilgan ishining jazosini oladi. Bu esa mo'min qalbini taskin bilan to'ldiradi va Allohning hukmiga bo'lgan ishonchni mustahkamlaydi.
5. Qiyomat kuni haqidagi bilim insonni dunyoga berilib ketishdan saqlaydi. Bu dunyo o'tkinchi, asl hayot esa oxiratdagi hayotdir. Shuning uchun aqlli inson o'zining asl yurti bo'lgan oxirat uchun amal qiladi.