سوره انبیا — آیه 11

معانی کلمات:

• قَصَمْنَا: نابود کردیم، در هم شکستیم (شکستنی که جدایی و نابودی کامل در پی داشته باشد).
• قَرْیَةٍ: شهر یا آبادی.
• ظَالِمَةً: ستمکار؛ در اینجا مراد کفر و شرک است که بزرگترین ظلم به خویشتن است.
• أَنشَأْنَا: پدید آوردیم، به وجود آوردیم.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، با لحنی پرسشگرانه و هشداردهنده، بندگان را متوجه سرنوشت اقوام پیشین میکند و میفرماید: چه بسیار شهرها و آبادیهایی که اهلشان به سبب کفر و تکذیب پیامبران، بر خود ستم روا داشتند و در ظلم و گناه غوطهور بودند. ما آنان را با عذابی سخت و ویرانگر در هم شکستیم و یکسره نابودشان کردیم، بهگونهای که اثری از آنان باقی نماند. سپس پس از نابودی آنان، قوم دیگری را جایگزینشان کردیم و زمین را به آنان سپردیم تا در آن زندگی کنند و درس عبرت بگیرند. این بیان، نشاندهنده قدرت مطلق خداوند و سنت تغییر و جایگزینی اقوام است؛ هیچ قوم و تمدنی در برابر اراده الهی پایدار نخواهد ماند.

فواید و پیامهای آیه:

1. هشدار جدی به ظالمان: این آیه به همه ستمگران و کافران هشدار میدهد که ظلم و سرکشی آنان هرگز بیپاسخ نمیماند و عذاب الهی ممکن است ناگهانی فرا رسد.
2. درس عبرت از تاریخ: مطالعه سرنوشت اقوام گذشته، انسان را به تفکر وامیدارد و نشان میدهد که قدرت، ثروت و جمعیت، هیچیک بدون ایمان و تقوا، پایداری نمیآورد.
3. امید به رحمت الهی: جایگزینی قوم جدید پس از نابودی ظالمان، بیانگر این است که خداوند همواره زمینه را برای ظهور نسلهای مؤمن و صالح فراهم میکند و هیچگاه زمین از بندگان شایسته خالی نمیماند.
4. دعوت به خودسازی: این آیه مسلمانان را ترغیب میکند که پیش از فرا رسیدن عذاب، به اصلاح خود بپردازند و از ظلم و گناه دوری کنند تا مشمول رحمت و حفظ الهی گردند.