Haj surasi — Oyat 27

Kalimalarning ma'nolari:

• أَذِّن – e'lon qil, chaqir, nido qil.
• رِجَالًا – piyoda holda, yayov.
• ضَامِرٍ – ozg‘in, oriq (lekin bu oriqlik zaiflikdan emas, balki uzoq yo‘l yurish va safardan kelib chiqqan holda).
• فَجٍّ – yo‘l, keng yo‘l.
• عَمِيقٍ – uzoq, yiroq.

Tafsir:

Ey Ibrohim! Sen Bunga uy qurishni buyurganmiz, endi odamlar orasida hajga da'vat qil, ularni shu uyga (Ka'baga) chorla. Bas, ular sening chaqirug‘ingni eshitib, har tomondan oqib kelishadi. Ular orasida piyoda yurib keladiganlar ham bor, oriq va ozg‘in tuyalarga minib keladiganlar ham bor. Bu tuyalar uzoq yo‘llardan, olis masofalardan kelib, holdan toygan, ammo ular o‘z egalarini shu muqaddas joyga yetkazish uchun jon kuydiradi. Ular har bir uzoq va yiroq yo‘ldan keladilar. Buning maqsadi – ular o‘zlariga tegishli bo‘lgan dunyoviy va uxroviy manfaatlarni qo‘lga kiritishlari, Allohning nomini ma'lum kunlarda (Zulhijja oyining o‘ninchi kuni va undan keyingi uch kun) zikr qilishlari, qurbonlik qilishlari, shukr qilishlari va Allohning ne'matlariga shukrona izhor etishlaridir. Shuningdek, ularga qurbonlik go‘shtidan eyish va muhtoj kambag‘allarga ham ulashish tavsiya etiladi.

Foydalar:

• Ushbu oyat musulmonlarga haj ibodatining ulug‘vorligini va uning Alloh tomonidan buyurilgan qadimiy bir amal ekanligini bildiradi. Ibrohim alayhissalomning da'vati asrlar davomida eshitilib, millionlab mo'minlar shu chaqiruvga javob berib kelmoqda. Bu esa musulmonlar o‘rtasida birlik va birodarlik rishtalarini mustahkamlaydi.
• Haj – nafaqat jismoniy safar, balki qalbning ham safaridir. Uzoq yo‘llardan, turli qiyinchiliklarga qaramay kelish, insonning Allohga bo‘lgan muhabbati va itoatini namoyon etadi. Bu esa insonni poklaydi, gunohlaridan tozalaydi va unga yangi hayot baxsh etadi.
• Ushbu oyatda kambag‘al va boy, piyoda va otliq, uzoq va yaqin – barcha musulmonlarning hajda teng ekani ta'kidlanadi. Bu esa islom dinidagi tenglik va birodarlik tamoyilini ko‘rsatadi. Haj insonlarni bir-biriga yaqinlashtiradi, ular orasidagi farqlarni yo‘qotadi va qalblarni birlashtiradi.