Аль-Хаджж сүрөсү — Аят 62

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• ذَٰلِكَ — «Ошол», «ушул айтылган нерсе» деген мааниде; бул жерде Аллахтын кудуретүү жана илимдүү экендигин билдирген белгилерге ишарат кылат.
• الْحَقُّ — «Акыйкат», «чындык»; өзү бар болгон, өзгөрүлбөгөн, сөзсүз орун ала турган нерсе. Аллахтын заты, сипаттары, убадасы жана дини — баары акыйкат.
• الْبَاطِلُ — «Жалган», «негизсиз», «жок нерсе»; пайда да, зыян да бере албаган, курулай нерсе.
• يَدْعُونَ — «Алар чакырышат», «алар сыйынышат», «алар дуба кылышат» деген мааниде.
• مِن دُونِهِ — «Андан башка», «Ал жок жерде»; башка кудайларды ортого коюу маанисинде.
• الْعَلِيُّ — «Бийик», «үстөм»; заты, даражасы жана кудурети менен баарынан жогору турган.
• الْكَبِيرُ — «Улуу», «чоң»; өзүнүн затында, ысымдарында жана сипаттарында баарынан улуу.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала түндү күндүзгө, күндүздү түнгө киргизип, ааламды башкарып турган кудуретүү көрүнүштөрүнөн кийин өзүнүн улуулугун жана акыйкаттыгын билдирет. Айтылган нерселердин баары — түндүн жана күндүздүн алмашуусу, табияттын тартиби — Аллахтын чыныгы Кудай экендигинин далили. Ал өзүнүн затында, сипаттарында, убадасында жана дининде акыйкат. Анын убадасы чын, жеңиши чын, адилеттиги чын. Ошондуктан Ага гана сыйынуу керек, Ага эч кимди шерик кылууга болбойт.

Ал эми мушриктер Аллахтан башка сыйынып жаткан буттар, айкелдер жана башка «кудайлар» — баары жалган, негизсиз. Алар пайда да, зыян да бере албайт. Алардын бар болушу да, күчү да жок. Аларга таянуу — курулай күбөлөнгөн нерсеге таянуу.

Аллах — баарынан бийик. Ал өзүнүн заты менен да, даражасы менен да, кудурети менен да жаратылгандардын баарынан жогору турат. Ага окшош эч нерсе жок, Ага тең келген эч ким жок. Ал — Улуу, Анын улуулугунун чеги жок. Анын ысымдары да, сипаттары да баарынан улук. Ошондуктан Ага сыйынуу — акыйкат, Ага баш ийүү — акыйкат, Аны таануу — акыйкат.

1. Бул аяттан алынуучу пайдалар жана Исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Аллах — акыйкат, дини да акыйкат. Бул аят бизге Исламдын негизи чындыкка курулганын, андагы ар бир буйрук жана тыюу акыйкат экенин эскертет. Ислам — жалганга эмес, чыныгы Кудайга багыттайт.
• Буттар, жалган кудайлар эч нерсеге жарабайт. Адам баласы кээде ар кандай нерселерге — байлыкка, бийликке, атак-даңкка — «кудай» катары берилип калат. Бирок алардын баары убактылуу жана жалган. Ал эми Аллах — түбөлүк жана акыйкат.
• Аллахтын бийиктиги жана улуулугу. Ал баарынан жогору, баарынан улуу. Бул бизге Ага болгон ишенимди бекемдеп, Ага таянууну үйрөтөт. Кыйынчылыкта да, кубанычта да Ага кайрылуу — эң туура жол.
• Ислам — акыйкаттын дини. Бул аят адамды Исламга жакындатат, анткени Ислам адамды жалгандан алыстатып, чыныгы Кудайга багыттайт. Аллахтын акыйкаттыгына ишенүү — жүрөккө тынчтык жана ишеним берет.
• Аллахка гана сыйынуу — эркиндик. Жалган кудайлардан, буттардан, ар кандай курулай нерселерден арылуу — адамдын чыныгы эркиндиги. Аллахка гана баш ийүү — эң чоң ар-намыс жана тынчтык.