Həcc surəsi — Ayə 62

Kəlmələrin mənaları:

• əl-Həqq – Varlığı öz-özlüyündə sabit olan, heç bir şübhəyə yer qoymayan, hər cür nöqsandan uzaq olan Allah.
• əl-Batil – Batil, yox olmağa məhkum olan, heç bir əsası və həqiqəti olmayan şey.
• əl-Əliyy – Uca, hər şeydən yüksək, məxluqatın təsvirindən və bənzətmələrindən uzaq olan.
• əl-Kəbir – Böyük, əzəmət və cəlal sahibi, hər şeydən üstün olan.

Təfsir:

Bu mübarək ayədə Allah-təala Öz qüdrət və əzəmətinin kamil olduğunu bəyan edir. Gecəni gündüzə, gündüzü gecəyə qatmaq, kainatı idarə etmək, canlıları yaratmaq və yaşatmaq – bütün bunlar yalnız haqq olan Allahın qüdrəti ilə baş verir. Çünki Allah Özü haqdır, Onun dini haqdır, Onun vədi haqdır, möminlərə verdiyi zəfər və yardım da haqdır. O, elə bir varlıqdır ki, ibadətə layiq olan yalnız Odur. Onun heç bir şəriki, bənzəri və tayı yoxdur.

Müşriklərin Allahdan başqa ibadət etdikləri bütlər, tanrılar və şəriklər isə tamamilə batildir. Onlar nə bir fayda verə bilər, nə də bir zərər. Onların heç bir əsası, həqiqəti və qüdrəti yoxdur. Onlara ibadət etmək insanı yalnız ziyana aparar.

Allah-təala isə əl-Əliyydir – məxluqatın bütün sifətlərindən ucadır. O, zatında, qüdrətində və qəhrində hər şeydən yüksəkdir. O, əl-Kəbirdir – əzəmət və cəlal sahibidir, hər şeydən böyükdür. Onun böyüklüyü qarşısında hər şey kiçik və zəifdir. Onun üçün heç bir şərik olmaq mümkün deyil.

Bu ayə bizə təvhidin (Allahın birliyinin) əsasını öyrədir: yalnız Allah haqdır və yalnız Ona ibadət olunmalıdır. Batil olan hər şeydən uzaqlaşmaq, haqq olan Allaha tərəf yönəlmək isə insanın nicatıdır. Bu həqiqəti dərk edən mömin, qəlbi rahatlıqla dolar və həyatının hər anında Allaha təvəkkül edər. Çünki o bilir ki, haqq olan Allah heç vaxt Ona üz tutanı qoymaz, batil isə nə qədər güclü görünsə də, sonda məhv olmağa məhkumdur.

Ey insan! Sənin qəlbin yalnız haqq olan Allahı tanıdıqda və Ona ibadət etdikdə həqiqi səadətə çatar. Batil olan hər şeydən uzaqlaş və uca, böyük olan Rəbbinə tərəf yönəl. O, sənə ən yaxın olandır və sənin dualarını eşidəndir.