حج سۈرىسى — ئايەت 62

بۇ ئايەتتە ئاللاھ تائالا ئۆزىنىڭ ھەق ئىكەنلىكىنى، ئۇنىڭدىن باشقا چوقۇنۇۋاتقان نەرسىلەرنىڭ باتىل ئىكەنلىكىنى ۋە ئۇنىڭ ئۈستۈن ۋە ئۇلۇغ ئىكەنلىكىنى بىلدۈرىدۇ.

ئايەتتىكى مۇھىم سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• ذَٰلِكَ (زالىكە): بۇ، ئاشۇ — يەنى ئاللاھنىڭ كېچە بىلەن كۈندۈزنى بىر-بىرىگە كىرگۈزۈش قاتارلىق كامالەتلىك قۇدرەت ۋە ئىلىمىگە ئىشارە قىلىدۇ.
• الْحَقُّ (ئەلھەققۇ): ھەق، راست، ھەقىقىي مەۋجۇت بولغان — ئاللاھ تائالا ئۆزىنىڭ زاتىدا، سۈپەتلىرىدە ۋە ئىبادەتكە لايىق بولۇشتا ھەقىقىي ئىلاھتۇر.
• الْبَاطِلُ (ئەلباتىلۇ): باتىل، يالغان، ئاساسسىز — ئاللاھتىن باشقا چوقۇنۇۋاتقان بۇت ۋە سەنمەتلەر ھېچقانداق پايدا-زىيان يەتكۈزەلمەيدىغان، ئاساسسىز نەرسىلەردۇر.
• الْعَلِيُّ (ئەلعەلىييۇ): ئۈستۈن، يۇقىرى — ئاللاھ تائالا زاتىدا، قۇدرىتىدە ۋە غالىبلىقىدا پۈتۈن مەخلۇقاتتىن ئۈستۈندۇر.
• الْكَبِيرُ (ئەلكەبىيرۇ): ئۇلۇغ، بۈيۈك — ئاللاھ تائالا زاتىدا ۋە ئىسىم-سۈپەتلىرىدە ھەممە نەرسىدىن ئۇلۇغدۇر، ھېچقانداق شېرىكى يوقتۇر.

ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە ئۆزىنىڭ كېچە بىلەن كۈندۈزنى بىر-بىرىگە كىرگۈزۈش قاتارلىق قۇدرەتلىك ئىشلىرىنى بايان قىلغاندىن كېيىن، بۇلارنىڭ ھەممىسىنىڭ ئاللاھنىڭ ھەق ئىلاھ ئىكەنلىكىنى ئىسپاتلايدىغانلىقىنى ئېيتىدۇ. ئاللاھ تائالا ھەقىقىي ئىلاھتۇر، ئۇنىڭدىن باشقا ھېچقانداق مەبۇد يوق، ئىبادەت پەقەت ئۇنىڭغىلا لايىقتۇر. ئۇنىڭ دىنى ھەقتۇر، ۋەدىسى ھەقتۇر، مۇئمىنلەرگە ياردەم بېرىشى ھەقتۇر.

مۇشرىكلار ئاللاھتىن باشقا چوقۇنۇۋاتقان بۇت ۋە سەنمەتلەر بولسا باتىلدۇر، ئاساسسىزدۇر، ئۇلار ھېچقانداق پايدا يەتكۈزەلمەيدۇ ۋە زىياندىن ساقلىيالمايدۇ. ئۇلارنى ئىلاھ قىلىپ چوقۇنۇش پۈتۈنلەي بىھۇدە ۋە زىيانلىقتۇر.

ئاللاھ تائالا ئەلئەلىي — يەنى زاتىدا، قۇدرىتىدە ۋە غالىبلىقىدا پۈتۈن مەخلۇقاتتىن ئۈستۈندۇر، ھېچقانداق شەرىك ۋە ئوخشاشلىق ئۇنىڭغا مەنسۇپ ئەمەس. ئۇ ئەلكەبىير — يەنى زاتىدا ۋە ئىسىم-سۈپەتلىرىدە ھەممە نەرسىدىن ئۇلۇغدۇر، ئۇنىڭ ئۇلۇغلۇقى ۋە ئەزەمەتى ھەممە نەرسىدىن ئۈستۈندۇر.

ئى قېرىنداشلار! بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ھەقىقىي ئىلاھ پەقەت ئاللاھ تائالادۇر. ئۇ ھەر ۋاقىت ھەق، ئۇنىڭ ۋەدىسى ھەق، ئۇنىڭ ياردىمى ھەق. ئۇنىڭدىن باشقا چوقۇنۇۋاتقان ھەممە نەرسە باتىلدۇر، ئاساسسىزدۇر. شۇڭا بىز پەقەت ئاللاھقىلا ئىبادەت قىلىشىمىز، ئۇنىڭغىلا يۆلەنشىمىز ۋە ئۇنىڭغىلا دۇئا قىلىشىمىز كېرەك. ئاللاھ تائالا ئەلئەلىي ۋە ئەلكەبىيردۇر — ئۇ ھەممىدىن ئۈستۈن ۋە ھەممىدىن ئۇلۇغدۇر. ئۇنىڭغا شېرىك كەلتۈرۈشتىن ساقلىنايلى، چۈنكى شېرىك كەلتۈرۈش ئەڭ چوڭ زۇلۇمدۇر. ئاللاھ بىزنى ھەقىقىي ئىمان ۋە توغرا يولدا مۇستەھكەم قىلسۇن!