حج سۈرىسى — ئايەت 61

بۇ ئايەتتە ئاللاھ تائالا ئۆزىنىڭ قۇدرىتىنى ۋە ھېكمىتىنى بايان قىلىدۇ. ئۇنىڭ مەنىسىنى چۈشىنىش ئۈچۈن ئاۋۋال بەزى سۆزلەرنى ئېنىقلاپ ئالايلى:

سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• ذَٰلِكَ (زالىكە): بۇ، ئۇ — يەنى ئالدىنقى ئايەتلەردە زۇلۇمغا ئۇچرىغان مۇئمىنلەرگە بېرىلگەن غەلىبە ۋە ياردەمگە ئىشارە قىلىدۇ.
• يُولِجُ (يۇلىجۇ): كىرگۈزىدۇ، سولاپ قويىدۇ — بىر نەرسىنى يەنە بىر نەرسىنىڭ ئىچىگە كىرگۈزۈش مەنىسىدە.
• اللَّيْلَ (ئاللەيلە): كېچە.
• النَّهَارَ (ئەننەھارە): كۈندۈز.
• سَمِيعٌ (سەمىئۇن): ھەممە ئاۋازنى ئاڭلاپ تۇرغۇچى.
• بَصِيرٌ (بەسىيرۇن): ھەممە نەرسىنى كۆرۈپ تۇرغۇچى.

ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە مۇئمىنلەرگە بېرىلگەن ياردەم ۋە غەلىبىنىڭ سەۋەبىنى بايان قىلىپ، ئۆزىنىڭ چەكسىز قۇدرىتىنى كۆرسىتىدۇ. ئۇ زۇلۇمغا ئۇچرىغانلارغا ياردەم بېرىشكە تولۇق قادىر، چۈنكى ئۇ پۈتۈن كائىناتنىڭ ھەقىقىي ئىگىسىدۇر.

ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنىڭ روشەن دەلىللىرىدىن بىرى شۇكى، ئۇ كېچىنى كۈندۈزگە، كۈندۈزنى كېچىگە كىرگۈزىدۇ. يەنى كۈن پاتقاندا كېچىنىڭ قاراڭغۇلۇقى كۈندۈزنىڭ يورۇقلۇقىنىڭ ئورنىنى ئالىدۇ، كۈن چىققاندا بولسا كۈندۈزنىڭ يورۇقلۇقى كېچىنىڭ قاراڭغۇلۇقىنىڭ ئورنىنى ئالىدۇ. بۇ ئىككىسىنىڭ بىرى ئۇزىرىپ، يەنە بىرى قىسقىرىپ، ئۇلارنىڭ ۋاقىتلىرى ئۆزگىرىپ تۇرىدۇ. بۇنداق نەپىس تەڭشەش ۋە ئۆلچەملىك ئۆزگىرىش ئاللاھنىڭ چەكسىز قۇدرىتى ۋە ھېكمىتىنىڭ ئېنىق ئىپادىسىدۇر.

ئاندىن ئاللاھ تائالا ئۆزىنىڭ «سەمىئۇن» (ھەممە ئاۋازنى ئاڭلاپ تۇرغۇچى) ۋە «بەسىيرۇن» (ھەممە نەرسىنى كۆرۈپ تۇرغۇچى) ئىكەنلىكىنى بىلدۈرىدۇ. ئۇ بەندىلىرىنىڭ ھەممە سۆزلىرىنى ئاڭلاپ، ھەممە ئەمەللىرىنى كۆرۈپ تۇرىدۇ، ھېچقانداق نەرسە ئۇنىڭدىن يوشۇرۇن قالمايدۇ. شۇڭا ھەر بىر ئادەم ئۆزىنىڭ سۆز-ھەرىكىتىگە دىققەت قىلىشى، ياخشى ئەمەللەرنى قىلىشى ۋە يامان ئىشلاردىن ساقلىنىشى كېرەك. ئاللاھ ھەممە ئەمەللەرگە ئاساسەن ھېساب ئالىدۇ ۋە ئادىل مۇكاپات ياكى جازا بېرىدۇ.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئاللاھنىڭ قۇدرىتى چەكسىز بولۇپ، ئۇ ھەر قانداق ئەھۋالدا بەندىلىرىگە ياردەم بېرىشكە قادىر. شۇڭا مۇئمىنلەر قىيىنچىلىق ۋە زۇلۇمغا ئۇچرىغاندا ئۈمىدسىزلىككە چۆكمەسلىكى، بەلكى ئاللاھقا تەۋەككۈل قىلىپ، ئۇنىڭ ياردىمىنى سورىشى كېرەك. ئاللاھ ھەر قانداق ئاۋازنى ئاڭلايدۇ، ھەر قانداق ئەمەلنى كۆرىدۇ، ھېچقانداق نەرسە ئۇنىڭدىن يوشۇرۇن قالمايدۇ. بۇ ئىمان بىلەن ياشىغان ئادەم ھەر ۋاقىت خاتىرجەم ۋە ئۈمىدۋار بولىدۇ، چۈنكى ئۇ ئاللاھنىڭ ئۆزى بىلەن بىرگە ئىكەنلىكىنى بىلىدۇ.