سوره حج — آیه 9

معانی کلمات:

• ثَانِیَ عِطْفِهِ: گردن خود را از روی تکبر و خودبزرگبینی به یک سو میچرخاند و روی برمیگرداند.
• خِزْیٌ: رسوایی، خواری و ذلت.
• عَذَابَ الْحَرِیقِ: عذاب آتش سوزان و سوزنده.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه شریفه، گروهی از کافران را توصیف میکند که در برابر حق و حقیقت، رفتاری متکبرانه و مغرورانه دارند. آنان در حالی که گردن خود را از روی نخوت و خودپسندی به یک سو میچرخانند و از پذیرش حق سرباز میزنند، با جدال و ستیز باطل خود، میکوشند مردم را از راه خدا و دین او گمراه سازند و آنان را از ایمان به خداوند و پیروی از پیامبرش بازدارند. این جدال و ستیز آنان نه بر پایه دانش و آگاهی است، نه بر اساس دلیل و برهان روشن، و نه متکی بر کتاب و وحی الهی که حجتی آشکار باشد؛ بلکه صرفاً از روی عناد، تکبر و پیروی از هوای نفس است.

خداوند برای چنین افرادی دو وعده عذاب داده است: نخست در دنیا، آنان دچار خواری و رسوایی خواهند شد و با شکست و رسوایی خود در برابر حق، ذلت و خواری خواهند دید. دوم در آخرت، در روز قیامت، عذاب آتش سوزان و سوزندهای را میچشند که هیچ پایانی ندارد و آنان را از هر سو فرا میگیرد. این عذاب، نتیجه مستقیم تکبر و گمراهسازی آنان از راه خداوند است.

فواید و پیامهای آیه:

• تکبر و خودبزرگبینی در برابر حق، از بزرگترین موانع هدایت و ایمان است و انسان را به گمراهی و گمراهکردن دیگران میکشاند.
• جدال و ستیز با حق بدون علم و دلیل، نه تنها سودی ندارد، بلکه موجب خواری و رسوایی در دنیا و عذاب سخت در آخرت میشود.
• خداوند متعال در دنیا نیز بندگان خود را فراموش نمیکند و کسانی را که در برابر دین او میایستند، با خواری و ذلت در همین دنیا رسوا میسازد.
• راه خداوند روشن و واضح است و هر کس با تکبر و عناد در برابر آن بایستد، سرانجام شکستخورده و خوار خواهد بود.
• این آیه هشداری است برای همه انسانها که از تکبر و گمراهسازی دیگران بپرهیزند و با فروتنی و خضوع، حق را بپذیرند تا از عذاب دردناک آخرت در امان بمانند.