Furqan surəsi — Ayə 62

Sözlerin izahı:

• خِلْفَةً: بیری-بیرینی عوض ائدن، نؤوبەت ایله دَییشن دئمکدیر. یعنی گئجه گئدیب گۆندوز گلیر، گۆندوز گئدیب گئجه گلیر.
• یَذَّکَّرَ: اؤیود-نصیحت گؤتورماک، دۆشونوب عبرت آلماق.
• شُکُورًا: شۆکۆر ائتمک، اللها قارشی مینندارلیق بیلدیرمک.

آیه‌نین تفسیری:

وهو الذی جعل اللیل والنهار خلفة — یعنی اۇلۇ الله گئجه‌نی و گۆندوزو بیری-بیرینی عوض ائده‌جک شکیلده یارادیب. بیری گئدیر، او بیریسی گلیر؛ بیری آزالیر، او بیریسی آرتیر. بو دَییشمه‌لی نظام اینسانین حیاتینی قوْلایلاشدیریر و اونو دۆشونمگه واریدیر.

بو نؤوبەت‌لشمه، اؤزۆ ده فیکیرلشمک ایسته‌ین و یا شۆکۆر ائتمک ایسته‌ین کیمسه‌لر اۆچۆندۆر. یعنی کیم گئجه‌نین قارانلیغیندا دایانیب دۆشونورسه، گۆندوزون ایشیغیندا ایشینی گؤرۆب رحمتینی خاتیرلاییرسا، بو دَییشمه اونون اۆچۆن بیر اؤیود و بیر فۆرصت‌دیر.

گئجه‌نین ساکیتلیگی اینسانا دینجلمک، دۆشونمک و عبادت اۆچۆن ایمکان وئریر؛ گۆندوزون ایشیغی ایسه چالیشماق، رزق قازانماق و حیاتین گؤزللیک‌لرینی گؤرمک اۆچۆن. بو ایکیسی بیری-بیرینی تاماملاییر. اگر گئجه و گۆندوز همیشه بیر شکیلده اولسایدی، اینسانین حیاتی چتینلشردی. لاکین اۇلۇ الله حکمتله بو ایکیسی نؤوبەت ایله یارادیب کی، اینسان هم دۆنیا ایشلرینی قوْلا بیلسین، هم ده قلبینی دۆشونمک و شۆکۆر ایله دولدورا بیلسین.

بو آیه اینسانا ایکی بؤیوک وظیفه‌نی خاتیرلادیر: تذکّر و شۆکۆر. تذکّر یعنی گئجه-گۆندوزون دَییشمه‌سینه باخیب الله‌ین قودرتینی، حکمتینی و رحمتینی دۆشونمک؛ شۆکۆر ایسه بو نعمت‌لره گؤره اللها مینندارلیق ائتمک. هر یئنی گۆن، هر یئنی گئجه — بو، اینسانا وئریلن یئنی بیر فۆرصت‌دیر. کیم بو فۆرصتی دَیرلندیریب دۆشونرسه و شۆکۆر ائدرس، او، دۆنیا و آخیرتده قازانانلاردان اولار.

گلین بو نعمتین قَدرینی بیله‌ک، هر گۆنۆ و هر گئجه‌نی الله‌ی خاتیرلاماق، اونا شۆکۆر ائتمک و اونون یولوندا یاشاماق اۆچۆن بیر فۆرصت بیلەک. چونکی بو دَییشن گئجه و گۆندوز، الله‌ین بیزه اولان بؤیوک محبتینین و رحمتینین علامتیدیر.