سوره فرقان — آیه 62

معانی کلمات:

• خِلْفَةً: یعنی جانشین یکدیگر، یکی به دنبال دیگری بیاید و جایگزین شود.
• یَذَّکَّرَ: پند گیرد، متذکر شود و عبرت بگیرد.
• شُکُورًا: شکرگزاری فراوان و سپاسگذاری بر نعمتهای الهی.

تفسیر آیه:

اوست خدایی که شب و روز را جانشین یکدیگر قرار داد؛ به گونهای که یکی پس از دیگری میآید و یکی میرود و دیگری جای آن را میگیرد. اگر شب طولانی شود، از روز کاسته میشود و اگر روز طولانی گردد، از شب کم میشود. این آمد و شدِ پیوسته و منظم، برای کسی است که بخواهد پند گیرد و با دیدن این نظم شگفتانگیز، به عظمت آفریدگار پی ببرد و ایمانش به خداوند مدبّر و خالق قویتر شود، یا بخواهد شکرگزار نعمتهای بیپایان پروردگار باشد؛ چرا که شب برای آرامش و استراحت و روز برای تلاش و کسب روزی قرار داده شده است. این تناوب شب و روز، خود نشانهای از حکمت و رحمت الهی است که بندگان را به تفکر و شکرگزاری دعوت میکند.

فواید و پیامهای آیه:

1. نظم آفرینش، نشانهی حکمت خداوند است: تناوب منظم شب و روز بدون هیچ اختلالی، ثابت میکند که جهان هستی خالق دانا و مدبّری دارد که همه چیز را با نظم و حساب دقیق آفریده است.
2. دنیا جای عبرت است: انسان عاقل با مشاهدهی تغییر شب و روز، به تغییر حالات خود میاندیشد و میفهمد که هیچ چیز در این دنیا ثابت نیست؛ پس باید برای آخرت خود توشه بردارد.
3. شکرگزاری، کلید نعمتهای بیشتر است: خداوند شب و روز را برای راحتی و تلاش انسان قرار داده است؛ پس سزاوار است که بنده در برابر این نعمتهای بزرگ، شکرگزار باشد و از آنها در راه رضای الهی استفاده کند.
4. فرصت جبران کوتاهیها: همانگونه که شب جایگزین روز میشود و روز جایگزین شب، انسان نیز میتواند با توبه و بازگشت به سوی خدا، کوتاهیهای گذشتهی خود را جبران کند و مسیر بندگی را از نو آغاز نماید.