Ан-Намль сүрөсү — Аят 29

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• الْمَلَأُ — калктын атактуулары, төрөлөрү, акылмандары жана таасирдүү адамдары.
• أُلْقِيَ — ташталды, келип түштү, жеткирилди.
• كِتَابٌ كَرِيمٌ — кадырлуу, урматтуу кат. Бул жерде «кадырлуу» деп айтылышынын себеби — каттын мазмуну олуттуу, алып келген адам да урматтуу, ал эми анын бекем бекитилиши (мөөр басылышы) ага өзгөчө кадыр-барк берген.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Худ-худ куш Сулайман пайгамбардын (ага тынчтык болсун) катын алып барып, Сабанын падышайымы Билкиске тапшырды. Падышайымы катты алып, аны окуп чыккандан кийин, өзүнүн элинин төрөлөрүн, акылмандарын жана таасирдүү адамдарын чогултуп, аларга кайрылып мындай деди: «Эй, элимдин атактуу төрөлөрү! Мага чындап эле кадырлуу, олуттуу бир кат келип түштү». Ал каттын кадырлуу экенин бир нече жактан байкады: катты алып келген куштун өзү да өзгөчө болгон, кат бекем бекитилип, мөөр басылган, мазмуну да олуттуу жана салмактуу эле. Ошондуктан падышайымы аны жөнөкөй кат деп эсептебей, өзүнүн элинин алдында анын кадыр-баркын өзгөчө белгилеп айтты. Бул анын акылдуулугун жана олуттуу маселелерди чечүүдө эли менен кеңешип иш кылуусун көрсөтөт.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана насааттар:

• Кеңешүү — акылмандыктын белгиси: Падышайымы маанилүү маселе боюнча жалгыз чечим кабыл албай, элинин акылмандары менен кеңешүүнү туура көрдү. Бул Исламдагы «шура» (кеңешүү) принципинин маанилүүлүгүн көрсөтөт.
• Кадырлоо жана урматтоо: Каттын «кадырлуу» деп аталышы — адамдарга келген кабарга, айрыкча жакшылыкка чакырган кабарга урмат менен мамиле кылуу керектигин үйрөтөт.
• Акылдуу аялдын үлгүсү: Билкис падышайымынын акылдуулугу, сабырдуулугу жана элин урматтап кеңешүүсү — ар бир адам үчүн, өзгөчө жетекчилер үчүн эң жакшы үлгү.
• Аллахтын кудурети: Аллах Таала бир кичинекей куштун аркылуу чоң падышалыкка кабар жеткирип, аны ойлонууга түрткөнү — Аллахтын кудуретинин чексиздигин жана Ал каалаган ишти каалаган жол менен ишке ашыра аларын көрсөтөт.
• Исламга чакыруунун даанышмандыгы: Сулайман пайгамбардын каты сылык, акылдуу жана таасирдүү жазылгандыктан, падышайымы аны олуттуу кабыл алды. Бул Исламга чакырганда сылыктык, акылдуулук жана жакшы сөз менен мамиле кылуунун натыйжалуулугун көрсөтөт.