نمل سۈرىسى — ئايەت 45

1) لۇغەتتىكى ئىزاھات:

• ثَمُودَ: ئەرەبىستاننىڭ شىمالىدا ياشىغان قەدىمكى بىر قەۋمنىڭ نامى.
• أَخَاهُمْ: ئۇلارنىڭ قېرىندىشى، يەنى ئۇلارنىڭ ئىچىدىن چىققان، نەسەبى ئۇلارغا باغلانغان كىشى.
• صَالِحًا: ئاللاھ تائالانىڭ ثەمۇد قەۋمىگە ئەۋەتكەن پەيغەمبىرى.
• فَرِيقَانِ: ئىككى گۇرۇھ، ئىككى تەرەپ.
• يَخْتَصِمُونَ: ئۇلار تالاش-تارتىش قىلىدۇ، ھەر بىرى ئۆزىنىڭ ھەق ئۈستىدە ئىكەنلىكىنى دەۋا قىلىدۇ.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە ئۆزىنىڭ پەيغەمبەرلىك تۈزۈمىنىڭ داۋاملىقلىقىنى ۋە ئىنسانلارغا بولغان مېھرىبانلىقىنى بايان قىلىدۇ. ئۇ ئىلگىرىكى ئۈممەتلەرگە قانداق پەيغەمبەر ئەۋەتكەن بولسا، ثەمۇد قەۋمىگىمۇ ئۇلارنىڭ ئىچىدىن ئۆز قېرىندىشى سالىھ ئەلەيھىسسالامنى پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتتى. بۇ ئۇلارغا ئاللاھنىڭ رەھمىتى ۋە مەرھەمىتىنىڭ ئىپادىسى ئىدى — چۈنكى ئاللاھ ئۇلارنى يېتەكچىسىز، پەيغەمبەرسىز قويۇپ قويمىدى.

سالىھ ئەلەيھىسسالام ئۇلارنى ئەڭ ئاساسلىق ۋە ئەڭ مۇھىم نەرسىگە — يەنى يالغۇز ئاللاھقا ئىبادەت قىلىشقا، ئۇنىڭغا ھېچ نەرسىنى شېرىك كەلتۈرمەسلىككە چاقىردى. بۇ ھەر بىر پەيغەمبەرنىڭ ئەڭ ئاۋۋال يەتكۈزىدىغان ئۇچۇرىدۇر. ئاللاھقا يالغۇز ئىبادەت قىلىش ئىنساننىڭ ھاياتىدىكى ئەڭ ئۇلۇغ مەقسەت ۋە ئەڭ شەرەپلىك ۋەزىپىدۇر.

ئەمما قەۋم سالىھ ئەلەيھىسسالامنىڭ دەۋىتىنى ئاڭلىغاندىن كېيىن ئىككى گۇرۇھقا بۆلۈنۈپ كەتتى: بىر گۇرۇھ ئىمان ئېيتىپ ھەقىقەتنى قوبۇل قىلدى، يەنە بىر گۇرۇھ ئىنكار قىلىپ كۇفرىدا چىڭ تۇردى. ھەر ئىككى تەرەپ ئۆزىنىڭ ھەق ئۈستىدە ئىكەنلىكىنى دەۋا قىلىپ، بىر-بىرى بىلەن تالاش-تارتىش قىلدى. بۇ ئەھۋال ھەقىقەتنىڭ ئوچۇق-ئاشكارا بولۇشىغا قارىماي، كىشىلەرنىڭ ئۇنى قوبۇل قىلىش ياكى رەت قىلىشىدىكى پەرقنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ.

بۇ ئايەتتىن ئالىدىغان ساۋاق شۇكى: ھەقىقەت ئاشكارا بولغاندا، كىشىلەر ئىككى خىل پوزىتسىيە تۇتىدۇ — ئىمان ۋە ئىنكار. ئەمما ھەقىقەت ھەرگىز ئۆزگەرمەيدۇ، ئۇ ئاللاھنىڭ يولىدۇر. بىز ھەر ۋاقىت ھەقىقەتنى قوبۇل قىلىپ، ئاللاھقا يالغۇز ئىبادەت قىلىشىمىز، شۈكۈر قىلىشىمىز ۋە پەيغەمبەرلەرنىڭ يېتەكچىلىكىگە ئەمەل قىلىشىمىز كېرەك. ئاللاھ بىزنى ھەقىقەتنى قوبۇل قىلىدىغان ۋە ئۇنىڭغا ئەمەل قىلىدىغان سەمىمىي بەندىلىرىدىن قىلسۇن.