Qasos surasi — Oyat 18

Kalimalarning ma'nolari:

• يَتَرَقَّبُ — intizor bo‘lib, atrofga qaramoq, nima bo‘lishini kutmoq.
• يَسْتَصْرِخُهُ — yordam so‘rab unga qichqirmoq, dod solib yordamga chaqirmoq.
• لَغَوِيٌّ — g‘ovoyi, adashgan, noto‘g‘ri yo‘ldan boruvchi.
• مُبِينٌ — ochiq-oydin, yaqqol ko‘rinib turgan.

Tafsir:

Muso alayhissalom bir qibtiy (misrlik) kishini urib, uning o‘limiga sabab bo‘lganlaridan so‘ng, ertalab shahar (Misr) ichida o‘z joniga qo‘rqib, atrofga qo‘rquv bilan qaraydigan, odamlarning nima deyayotganini va Fir’avn ahli tomonidan unga qanday munosabat bo‘lishini kuzatib yurgan holda chiqdi. Shu payt kecha o‘zi yordam bergan o‘sha isroillik (bani isroildan bo‘lgan kishi) yana bir boshqa qibtiy bilan urushayotgan edi. U Musoga qichqirib, yana yordam so‘radi. Muso unga qarab: "Sen haqiqatan ham ochiq-oydin adashgan, g‘ovoyi odamsan. Kecha bir odamning o‘limiga sabab bo‘lding, bugun yana janjal va urushda yordam so‘rayapsan. Bu ishlaring noto‘g‘ri va sen aniq adashgan yo‘ldasan", dedi. Muso uning bu xatti-harakatidan norozi bo‘lib, unga nasihat qildi, chunki bu isroillikning takroriy janjallari Musoning o‘zini ham xavfli vaziyatga solib qo‘ygan edi.

Foydalar va saboqlar:

1. Inson o‘z xatti-harakatlarida ehtiyotkor bo‘lishi va boshqalarni ham xavfga soladigan ishlardan saqlanishi kerak. Muso alayhissalomning isroillikka nisbatan "Sen adashgansan" degan so‘zlari — bu nasihstdir, chunki u o‘z xatti bilan boshqa birovni ham og‘ir ahvolga solib qo‘yishi mumkin edi.
2. Yaxshi inson o‘ziga qilingan yomonlikka ham yaxshilik bilan javob beradi. Muso kecha yordam bergan odamining bugun yana yordam so‘rashiga qaramay, unga yordam berishga tayyor ekanini keyingi oyatlar ko‘rsatadi. Bu — oliyjanoblik va kechirimlilik fazilatidir.
3. Qo‘rquv va xavf holatida ham inson aqlini yo‘qotmasligi, vaziyatni to‘g‘ri baholashi va o‘zini tuta bilishi lozim. Muso alayhissalom qo‘rquv ichida bo‘lsa ham, aql-idrok bilan ish tutdi.
4. Bu voqea bizga shuni o‘rgatadiki, har bir ishda sabr va hikmat bilan yondashish kerak. Shoshilinch yoki o‘ylamay qilingan ishlar katta oqibatlarga olib kelishi mumkin.