Qasos surasi — Oyat 4

Kalimalarning ma'nolari:

• عَلَا — kibrga berilib, haddidan oshdi, zulm va jabrni kengaytirdi.
• شِيَعًا — turli guruhlar, bo‘lak-bo‘lak toifalar.
• يَسْتَضْعِفُ — ojiz va zaif deb biladi, ularni xor-u zor qiladi.
• يُذَبِّحُ — o‘ldiradi, qatl etadi.
• يَسْتَحْيِي — tirik qoldiradi, o‘ldirmaydi (xizmat va or-nomusni oyoq osti qilish uchun).

Tafsir:

Qur’oni Karimda Fir’avnning Misr yeridagi holati bayon qilinmoqda. U o‘sha yurtda juda katta kibr va tug‘yon qildi, o‘zini ulug‘lab, xalqni o‘ziga bo‘ysundirdi. U Misr ahlini turli guruhlarga bo‘lib tashladi — ularni bir-biriga qarama-qarshi qo‘yib, o‘z hukmronligini mustahkamladi. Ayniqsa, Banu Isroil qavmini ojiz va zaif deb bildi, ularni har tomonlama xor qildi. Ularning o‘g‘il bolalarini o‘ldirar, ayollarini esa tirik qoldirib, ularni xizmatkor va cho‘riga aylantirar edi. Bu bilan u ularni butunlay yo‘q qilishni va o‘z saltanatini abadiy saqlashni niyat qilgan edi. Chunki unga bir kohin (folbin) Banu Isroildan tug‘iladigan bir bola uning saltanatini barbod qilishi haqida xabar bergan edi. Fir’avn o‘zining nodonligi bilan taqdirni o‘zgartirishni xohladi va begunoh bolalarni qirg‘in qildi. Alloh taolo uning bu qilmishini “u fasad qiluvchilardan edi” deb xabar beradi — ya’ni u yer yuzida zulm, tug‘yon, kibr va buzuqlikni kengaytiruvchi kishilardan biri edi. Uning bu qilmishlari nafaqat zulm, balki insoniyatga qarshi eng katta jinoyat edi.

Foydalar:

• Zulm va kibr — Allohning g‘azabiga sabab bo‘ladi. Fir’avnning o‘zi bunga yaqqol misoldir: u qanchalik kuchli bo‘lmasin, oxiri dengizda g‘arq bo‘ldi.
• Alloh taolo zolimlarning hiyla-nayranglarini biladi va ularni o‘z vaqtida jazolaydi. Hech bir zolim o‘z qilmishidan qutulib qolmaydi.
• Musulmon kishi har qanday sharoitda ham zulmga qarshi turishi, mazlumlar yonida bo‘lishi kerak. Alloh mazlumlarning duosini ijobat qiladi.
• Bu oyatda sabr va iymonning qudrati ko‘rsatilgan: Banu Isroil qanchalik azob chekishmasin, Alloh ularga Muso alayhissalomni yuborib, najot berdi. Demak, har qanday qiyinchilikdan keyin yengillik bor.
• Hukmdorlar va kuch egalari uchun ogohlantirish: kuch va hokimiyat Allohning in’omidir, uni zulm va tug‘yonga ishlatish halokatga olib boradi.