Аль-Касас сүрөсү — Аят 48

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• الْحَقُّ (аль-хакк): Акыйкат, чындык. Бул жерде Аллах тараптан келген чындык — Куран жана Мухаммед пайгамбар (с.а.в.).
• لَوْلَا (ляуля): «Эмне үчүн... эмес», «эмнеге... бербеди» деген маанидеги суроо-талапты билдирүүчү сөз.
• سِحْرَانِ (сихран): Эки сыйкыр. Бул жерде Тоорат менен Куранды «эки сыйкыр» деп атоо менен каапырлар аларга жалган жалаа жапкан.
• تَظَاهَرَا (тазахара): Экөө бири-бирин колдоду, бири-бирине жардам берди деген мааниде.
• كَافِرُونَ (кафирун): Каапыр болуучулар, четке кагуучулар, ыйман келтирбөөчүлөр.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта Мухаммед пайгамбарга (с.а.в.) каршы талаш-тартыш кылган адамдардын жүйөсүн ачып берет. Аллах тараптан акыйкат — Куран жана пайгамбар келген кезде, алар: «Эмнеге Мусага берилген сыяктуу белгилер (муожизалар) Мухаммедге да берилбейт?» — деп сурашты. Алар Мусага (а.с.) берилген колдун ак болуп жаркырашы, таяктын жыланга айланышы сыяктуу ачык-айкын муожизаларды жана Тоораттын бир бүтүн түшүрүлүшүн айтып, ошол сыяктуу нерселерди Мухаммедге (с.а.в.) да берүүсүн талап кылышты.

Аллах Таала аларга жооп берип: «Силер Мусага берилген нерселерге мурун эле каапырлык кылган жок белеңер?» — дейт. Чындыгында, Муса (а.с.) келгенде ага ыйман келтирбей, аны жана анын алып келген Тооратын четке каккандар болгон. Алар Тоорат менен Куранды «эки сыйкыр, экөө бири-бирине жардам берип, бири-бирин колдоп турат» деп аташты. Бул — алардын акыйкатты четке кагуу үчүн ойлоп тапкан жалган жалаасы. Ошондой эле алар: «Биз экөөнө тең — Тооратка да, Куранга да — каапырбыз, ыйман келтирбейбиз» — дешти.

Бул аят көрсөткөндөй, каапырлардын талабы акыйкатты издөө эмес, тескерисинче, ыймандан качуу жана шылтоо издеп, акыйкатты четке кагуу болгон. Алар Мусага (а.с.) берилген муожизаларды көрүп туруп ыйман келтирбеген болсо, Мухаммедге (с.а.в.) ошондой муожизалар берилсе да ыйман келтирмек эмес. Анткени алардын максаты — акыйкатты табуу эмес, өз каапырлыктарын улантуу болчу.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Акыйкаттын далили ачык: Куран — Аллах тараптан келген акыйкат. Анын келгени адамдарга жеткиликтүү далил болуп саналат. Акыйкатты издеген адам аны таба алат.
• Шылтоо издегендерге жооп: Каапырлар дайыма шылтоо издешет. Бирок Аллах алардын жүйөлөрүнүн негизсиз экенин ачып берет. Бул — ыймандуу адамга сабак: акыйкатты кабыл алуу үчүн шылтоо эмес, чын жүрөктөн издөө керек.
• Мурунку пайгамбарларга болгон мамиле: Мусага (а.с.) берилген муожизаларга да каапырлык кылгандар болгон. Бул көрсөтөт: ыйман — жеке тандоо, ал эч качан муожизалардын көптүгүнө же түрүнө байланыштуу эмес.
• Курандын улуулугу: Каапырлар Куранды «сыйкыр» деп аташкан, бирок Курандын акыйкаттыгы жана анын мурунку китептерди тастыкташы анын Аллах тараптан экенин далилдейт. Куран — акыл-эстүү адам үчүн эң чоң жол көрсөткүч.
• Ыймандын баалуулугу: Бул аят бизди акыйкатты кабыл алууга, шылтоо издебестен, чын жүрөктөн ыйман келтирүүгө чакырат. Ислам — жеңил жана түшүнүктүү дин, анын далилдери ачык. Куранды окуп, үйрөнүү аркылуу ар бир адам акыйкатты таба алат.

Аллах бизди акыйкатты кабыл кылган, шылтоо издебеген пенделеринен кылсын!