سوره قصص — آیه 5

معانی کلمات:

• نَمُنَّ: منّت گذاشتن، نعمت بزرگ و بی‌شمار دادن.
• اسْتُضْعِفُوا: ناتوان و زبون شمرده شدند، تحت ستم و ذلت قرار گرفتند.
• أَئِمَّةً: پیشوایان و رهبرانی که مردم در دین و دنیا به آنان اقتدا کنند.
• الْوَارِثِینَ: وارثان، کسانی که زمین و اموال را پس از نابودی دشمنان به ارث می‌برند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، اراده و مشیّت خود را نسبت به گروهی که در زمین به ناحق ستم‌کشیده و ضعیف شمرده شده‌اند، بیان می‌کند. این گروه، بنی‌اسرائیل هستند که فرعون و قومش آنان را به بردگی کشیده، پسرانشان را می‌کشتند و زنانشان را زنده نگه می‌داشتند تا خوار و ذلیلشان سازند. اما خداوند می‌فرماید: ما اراده کرده‌ایم که بر این مستضعفان منّت نهیم و نعمت بزرگ خود را شامل حالشان گردانیم؛ به این صورت که آنان را از ذلت و بردگی نجات دهیم، دشمنانشان را هلاک کنیم و ایشان را پیشوایان و رهبران هدایت قرار دهیم تا مردم در خیر و حق از آنان پیروی کنند. همچنین آنان را وارثان زمین گردانیم؛ یعنی اموال، سرزمین‌ها و امکانات فرعون و قبطیان را پس از نابودی آنان به بنی‌اسرائیل منتقل کنیم و آنان را در زمین مستقر سازیم. این اراده الهی، نشانه‌ی سنّت قطعی خداوند است که مستضعفان صبور و باایمان را بر مستکبران پیروز می‌گرداند و زمین را برای بندگان صالح خود به میراث می‌گذارد.

فواید و پیام‌های آیه:

1. امیدواری به نصرت الهی: این آیه به همه‌ی مستضعفان و ستمدیدگان تاریخ درس می‌دهد که هرگز ناامید نشوند؛ زیرا اراده‌ی خداوند بر یاری آنان تعلق گرفته است، حتی اگر ظاهراً همه‌ی قدرت‌ها در دست ظالمان باشد.
2. پاداش صبر و استقامت: کسانی که در برابر ستم، صبر پیشه کنند و ایمان خود را حفظ نمایند، خداوند آنان را به جایگاه رهبری و پیشوایی می‌رساند و عزت را پس از ذلت به آنان بازمی‌گرداند.
3. سنّت الهی در تاریخ: پیروزی حق بر باطل و میراث‌دار شدن صالحان، یک قانون تغییرناپذیر الهی است که در طول تاریخ تکرار می‌شود و به مؤمنان اطمینان می‌دهد که عاقبت از آنِ پرهیزگاران است.
4. عزت و کرامت انسانی: اسلام دینی است که کرامت انسان‌ها را پاس می‌دارد و هرگز راضی به ذلت و بردگی بندگان خود نیست؛ بلکه وعده‌ی رهبری و حاکمیت را به آنان داده است تا در سایه‌ی آن، عدل و خیر در زمین گسترش یابد.