Аль-Анкабут сүрөсү — Аят 43

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• الْأَمْثَالُ (аль-амсаль): «Мисалдар, окшоштуктар» дегенди билдирет. Курандагы адамдарга акыйкатты түшүндүрүү үчүн келтирилген салыштыруулар жана мисалдар.
• نَضْرِبُهَا (надырибуха): «Биз аларды келтиребиз, мисал кылып көрсөтөбүз» деген мааниде. «Мисал келтирүү» дегендин арабча туюнтмасы.
• يَعْقِلُهَا (яъкилуха): «Аларды акыл менен түшүнөт, терең ой жүгүртүп кабыл алат» дегенди билдирет.
• الْعَالِمُونَ (аль-алимун): «Билимдүүлөр, илим ээлери» дегенди билдирет. Бул жерде Аллахтын динин, шариятын жана хикматтарын терең түшүнгөн адамдар көздөлөт.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта Курандагы келтирилген мисалдар жөнүндө айтып жатат. Ал мындай мисалдарды адамдарга акыйкатты түшүндүрүү, аларды ойго салуу жана туура жолго багыттоо үчүн келтирет. Бул мисалдар аркылуу адамдардын көзү ачылып, акыйкатты көрө алышат жана ага жете алышат. Бирок бул мисалдардын маанисин, ичиндеги терең хикматты жана пайдалуу сабактарды ар бир адам түшүнө бербейт. Аларды Аллахтын динин, шариятын жана анын хикматтарын жакшы билген, акылын туура иштетип, терең ой жүгүрткөн илимдүү адамдар гана түшүнө алышат. Башкача айтканда, бул мисалдардын пайдасын жана максатын Аллахтан коркуп, Анын буйруктарын аткарып, тыюуларынан тыйылган, илим-билим менен акылдуулукту айкалыштырган адамдар гана түшүнөт.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Куран – даанышмандык китеби: Аллах Таала Куранда ар кандай мисалдарды келтирүү менен адамдарга акыйкатты жеткирүүнү каалайт. Бул Курандын даанышмандыгын жана адамдарга болгон мээримин көрсөтөт.
• Ой жүгүртүүнүн мааниси: Куранды окуп, анын маанисин терең түшүнүү үчүн акылды иштетип, ой жүгүртүү керек. Бул аят бизди Куранды жөн гана окуп койбостон, анын маанисин түшүнүүгө чакырат.
• Илимдин артыкчылыгы: Ислам илимге чоң маани берет. Бул аят илимдүү адамдардын Курандын сырларын терең түшүнөөрүн баса белгилейт. Бул мусулмандарды илим-билим үйрөнүүгө үндөйт.
• Акыйкатты кабыл алуу: Курандагы мисалдар аркылуу акыйкатты түшүнүп, ага ынануу – бул Аллахтын берген жолу. Бул аят бизди акыйкатты издеп, ага жетүүгө чакырат.
• Исламдын тереңдиги: Ислам – терең ой жүгүртүүнү, илимди жана акылдуулукту талап кылган дин. Бул аят Исламдын ар кандай деңгээлдеги адамдарга жеткиликтүү экенин, бирок анын тереңдигин түшүнүү үчүн ой жүгүртүү керектигин көрсөтөт.