સૂરા આલ-ઇમરાન — આયત 14

શબ્દોની સમજૂતી:

• زُيِّنَ: સુંદર બનાવવામાં આવ્યું, આકર્ષક દર્શાવવામાં આવ્યું.
• الشَّهَوَاتِ: શહવત્ (ઇચ્છાઓ) નું બહુવચન; શહવત્ એટલે મનુષ્યના મનની તે વસ્તુઓ તરફ ખેંચાણ જે તે ઇચ્છે છે.
• الْقَنَاطِيرِ: قِنطار નું બહુવચન; કિન્તાર એટલે ખૂબ મોટી માત્રામાં સંગ્રહિત ધન.
• الْمُقَنطَرَةِ: એકઠું કરેલું, ઢગલો કરેલું, વારંવાર વધારેલું.
• الْمُسَوَّمَةِ: નિશાન લગાવેલા, ઓળખવાળા, સુંદર ઘોડા.
• الْأَنْعَامِ: ચતુષ્પાદ પશુઓ — ઊંટ, ગાય, બકરી વગેરે.
• الْحَرْثِ: ખેતી, ખેતર, વાવેતર.
• مَتَاعُ: સામગ્રી, ભોગવટાનો સામાન, ક્ષણિક ઉપયોગની વસ્તુ.
• حُسْنُ الْمَآبِ: ઉત્તમ પરત આવવાનું સ્થળ, સર્વોત્તમ અંતિમ ઠેકાણું.

આયતનો તફસીર:

અલ્લાહ તઆલા જણાવે છે કે તેમણે લોકો માટે દુન્યવી ઇચ્છાઓનો પ્રેમ આકર્ષક બનાવ્યો છે — આ એક પરીક્ષા છે. આ ઇચ્છાઓમાં સ્ત્રીઓ, સંતાનો, સોના-ચાંદીના ઢગલાબંધ ખજાના, સુંદર નિશાનવાળા ઘોડા, ઢોરઢાંખર (ઊંટ, ગાય, બકરી) અને ખેતી-વાવેતરનો સમાવેશ થાય છે. આ બધું દુન્યવી જીવનની ક્ષણિક સામગ્રી છે — થોડા સમય માટે ભોગવવાનું છે, પછી નષ્ટ થઈ જવાનું છે. આથી મોમિનને એમાં લટ્ટુ થઈ જવું જોઈએ નહીં. અને અલ્લાહ પાસે જ ઉત્તમ પરત સ્થળ છે — એટલે કે જન્નત, જેની પહોળાઈ આકાશો અને ધરતી જેટલી છે.

આ આયતમાં અલ્લાહે દુન્યવી ચીજોની હકીકત સ્પષ્ટ કરી છે કે આ બધું ફક્ત ક્ષણિક આનંદની સામગ્રી છે, કાયમી નથી. તેનો હેતુ લોકોને દુન્યાથી વિરક્ત કરવો અને આખિરત તરફ રુચિ વધારવી છે. દુન્યવી વસ્તુઓનો ઉપયોગ જાયઝ છે, પરંતુ તેમને જીવનનું અંતિમ ધ્યેય બનાવવું યોગ્ય નથી. સાચો લાભ તો અલ્લાહ પાસે જ છે, જ્યાં ઉત્તમ ઠેકાણું — જન્નત — રાહ જોઈ રહ્યું છે.

આ આયતમાંથી મળતા ફાયદા અને ઇસ્લામ તરફ આકર્ષણ:

1. દુન્યવી ઇચ્છાઓની હકીકતની સમજ: અલ્લાહે સ્પષ્ટ કર્યું કે સ્ત્રી, સંતાન, ધન, ઘોડા, ઢોર અને ખેતી — આ બધું દુન્યવી જીવનની શોભા છે, પણ કાયમી નથી. આ સમજ મનુષ્યને અતિરેકથી બચાવે છે અને સંતુલિત જીવન જીવવા પ્રેરે છે.
2. આખિરતની તૈયારીની પ્રેરણા: આ આયત યાદ કરાવે છે કે અલ્લાહ પાસે "حُسْنُ الْمَآبِ" — ઉત્તમ પરત સ્થળ — છે. આ આશા મોમિનના દિલમાં ઉત્સાહ ભરે છે કે જો તે