سوره آل عمران — آیه 156

معانی کلمات:

• ضَرَبُوا فِی الْأَرْضِ: به سفر رفتن برای تجارت یا کسب روزی.
• غُزّی: جمع «غازٍ»، به معنای جنگجویان و رزمندگان.
• حَسْرَةً: اندوه شدید و پشیمانیِ همراه با تأسف.

تفسیر آیه:

ای کسانی که به خدا و رسولش ایمان آوردهاید و به شریعت او عمل میکنید، مانند کافران و منافقان نباشید که به برادران دینی خود -هنگامی که برای تجارت یا کسب روزی به سفر میروند یا در راه جهاد و جنگ شرکت میکنند و در این مسیر میمیرند یا کشته میشوند- میگویند: «اگر آنها نزد ما مانده بودند و به سفر یا جنگ نمیرفتند، هرگز نمیمردند و کشته نمیشدند.» این سخن و این باورِ باطل، نه تنها سودی به حال آنان ندارد، بلکه خداوند آن را مایهی حسرت و اندوهی عمیق در دلهایشان قرار میدهد تا بر درد و رنجشان بیفزاید. اما مؤمنان میدانند که مرگ و زندگی به دست خداست و هیچ سفری و جنگی نمیتواند اجل را پیش یا پس بیندازد؛ بنابراین در مصیبتها صبر پیشه میکنند و دلهایشان آرام میگیرد. خداوند زنده میکند هر که را که خواسته باشد، حتی اگر در سفر یا میدان جنگ باشد، و میمیراند هر که را اجلش فرا رسیده باشد، حتی اگر در خانه و در میان خانواده باشد. و خداوند به تمام اعمال شما بیناست و هیچ کرداری از او پنهان نمیماند و شما را بر اساس آن سزا و جزا خواهد داد.

فواید و پیامهای آیه:

1. ایمان واقعی، انسان را از گفتار و باورهای باطل کافران بازمیدارد و او را به تسلیم در برابر قضای الهی میکشاند.
2. مرگ و زندگی تنها به دست خداست؛ هیچ تلاش یا کوتاهیای در آن تأثیر ندارد، پس نباید به تقدیر الهی اعتراض کرد.
3. سخنان نادرست و القائات شیطانی، جز حسرت و اندوه برای انسان به ارمغان نمیآورد؛ در حالی که ایمان و رضایت به قضای خدا، آرامش دل و تسلی خاطر را به همراه دارد.
4. خداوند بر تمام اعمال ما بیناست؛ این آگاهی باید ما را به انجام کارهای نیک و پرهیز از گناه ترغیب کند، زیرا هیچ عملی بدون پاداش یا کیفر نمیماند.