سوره آل عمران — آیه 196

معانی کلمات:

• «لا يَغُرَّنَّكَ»: فریب ندهد تو را، مغرور نسازد تو را.
• «تَقَلُّبُ»: رفت و آمد، گردش و تصرّف، جابهجایی.
• «فِي الْبِلَادِ»: در سرزمینها، برای تجارت و کسب و کار.

تفسیر آیه:

ای پیامبر! مبادا رفت و آمد و تصرّف کافران در شهرها و سرزمینها، و پیشرفت آنان در تجارتها و بهرهمندیشان از اموال و رزق و روزیِ فراوان، تو را بفریبد و مایهی اندوه و نگرانیات شود. این ظاهرِ فریبنده و جلوههای دنیوی آنان، پایدار و ماندگار نیست؛ بهزودی همهی این نعمتها از آنان گرفته میشود و به کیفر اعمال زشت و کردار ناپسندشان گرفتار خواهند شد. این آیه در پاسخ به برخی مؤمنان نازل شد که وقتی دیدند کافران در آسایش و فراوانیِ نعمتاند و آنان در سختی و تنگدستی، غمگین شدند؛ خداوند آنان را دلداری داد که به این ظواهر فریبنده دل نبندند و به وعدههای الهی و پاداش آخرت بنگرند که برتر و پایدارتر است.

فواید و پیامهای آیه:

• ملاک ارزش و سعادت، ثروت و آسایش ظاهری نیست؛ بلکه ایمان و عمل صالح است که نزد خداوند پاداش جاودان دارد.
• مؤمن نباید به ظاهرِ زندگی کافران و دنیاپرستان غبطه بخورد؛ زیرا آنچه نزد خداست، بهتر و ماندگارتر است.
• این آیه به مؤمنان آرامش میدهد که سختیها و تنگناهای دنیوی، هرچند تلخ باشند، در برابر نعمتهای ابدی آخرت ناچیزند و نباید آنان را از صبر و استقامت بازدارند.
• انسان خردمند به پایان کار مینگرد، نه به ظاهرِ زودگذر دنیا؛ و میداند که عاقبتِ نیک از آنِ پرهیزکاران است.