Oli Imron surasi — Oyat 20

Kalimalarning ma'nolari:

• حَاجُّوكَ — siz bilan bahslashsalar, tortishsalar, munozara qilsalar.
• أَسْلَمْتُ وَجْهِيَ — yuzimni Allohga bo'ysundirdim, ya'ni ibodat va itoatni faqat Unga xolis qildim.
• الْأُمِّيِّينَ — arablarning musulmon bo'lmaganlari, ya'ni kitobi bo'lmagan mushriklar.
• أَأَسْلَمْتُمْ — bu so'roq shaklida kelgan bo'lib, ma'nosi buyruqdir: "Islomga kiringlar!"
• تَوَلَّوْا — yuz o'girsalar, qabul qilmasalar.
• الْبَلَاغُ — yetkazish, elchilik vazifasini bajarish.

Tafsir:

Ey Muhammad alayhissalom! Agar ahli kitob (yahudiy va nasroniylar) siz bilan haq din to'g'risida bahslashsa va tortishsa, ularga shunday deb javob bering: "Men yuzimni, ya'ni butun vujudimni va ibodatimni Allohga xolis qildim, Ungagina bo'ysundim va Unga hech kimni sherik qilmayman. Menga ergashgan mo'minlar ham xuddi shunday — ular ham o'zlarini Allohga topshirdilar va Unga bo'ysundilar."

So'ngra ahli kitobga ham, kitobi bo'lmagan arab mushriklariga ham ayting: "Sizlar ham Islomga kirdingizmi? Allohga xolis bo'ysunib, men olib kelgan shariatga ergashdingizmi?" Agar ular Islomga kirib, Allohga ixlos bilan bo'ysunsalar, bas, ular haqiqatan ham to'g'ri yo'lni topibdilar, zulmatdan norga chiqibdilar. Agar yuz o'girsalar va iymon keltirmasalar, sizning vazifangiz faqat ularga vahiy va risolatni yetkazishdir. Ularni hidoyat qilish sizning qo'lingizda emas, balki Allohning irodasidadir. Alloh bandalarini yaxshi ko'ruvchidir — kim iymon keltirishini va kim keltirmasligini, kimning amali yaxshi-yu kimning amali yomonligini to'liq biladi va har biriga amaliga yarasha mukofot yoki jazo beradi.

Foydalar:

• Bu oyatda da'vat va munozara odobi o'rgatiladi: bahsda g'azab va jahl bilan emas, balki o'z e'tiqodini sokin va ishonch bilan bayon qilish kerak.
• Musulmonning shaxsiy namunasi — o'zini Allohga topshirishi va bu bilan boshqalarga o'rnak bo'lishi da'vatning eng kuchli vositasidir.
• Payg'ambar alayhissalomning vazifasi faqat yetkazish ekani, natija esa Allohning ixtiyorida ekani — da'vatchilarga katta tasalli va sabr-oqibat manbaidir.
• Allohning bandalarini ko'rib turishi va har bir amalni bilishi — mo'minni har ishda ehtiyotkor va xolis bo'lishga undaydi, chunki Alloh hamma narsani ko'rib turuvchidir.
• Islomga kirgan kishi haqiqiy hidoyatni topgani, undan yuz o'girgan kishi esa o'ziga zulm qilgani — bu har bir insonni o'z taqdirini o'ylashga chorlaydi.