سوره آل عمران — آيت 20

1) مشڪل لفظن جي معنيٰ:

• حَاجُّوكَ: توهان سان جهيڙو ڪن، دليل بازي ڪن ۽ تڪرار ڪن.
• أَسْلَمْتُ وَجْهِيَ لِلَّهِ: مون پنهنجو پاڻ، پنهنجي عبادت ۽ نياز خالص الله لاءِ ڪئي ۽ سڀني عضون سان الله جي فرمانبرداري ڪئي.
• الْأُمِّيِّينَ: اُهي ماڻهو جن وٽ ڪا آسماني ڪتاب نه پهتي هئي، يعني عرب جا مشرڪ.
• أَأَسْلَمْتُمْ: هي سوال آهي جنهن جو مطلب حڪم آهي، يعني ”اسلام قبول ڪريو“.
• تَوَلَّوْا: منهن موڙي ڇڏيائون، اسلام کان انڪار ڪيائون.
• الْبَلَاغُ: پهچائڻ، يعني رڳو الله جو پيغام پهچائڻ توهان جي ذمي آهي.

2) آيت جي تفسير:

اي نبي! جيڪڏهن اهلِ ڪتاب ۽ ٻيا مخالف توهان سان دين جي معاملي ۾ جهيڙو ڪن ۽ دليل بازي ڪن، ته کين صاف چئو ته: مون پنهنجو پاڻ مڪمل طرح الله جي حوالي ڪيو آهي، رڳو ان جي عبادت ڪيان ٿو ۽ ان جي حڪم اڳيان سر جهڪايو اٿم، ۽ جيڪي مون سان گڏ ايمان آندا آهن، سي به ساڳئي طرح الله جا فرمانبردار آهن. پوءِ يهودين، عيسائين ۽ عرب جي مشرڪن کي چئو ته: ڇا توهان به اسلام قبول ڪري رڳو الله جي اطاعت اختيار ڪيو ٿا؟ جيڪڏهن ائين ڪيو ته بيشڪ توهان سڌي راهه وٺي ڇڏي، ۽ جيڪڏهن منهن موڙي انڪار ڪيو ته ياد رکو ته توهان تي رڳو پيغام پهچائڻ جي ذميواري آهي، ماڻهن کي زبردستي هدايت ڏيڻ توهان جو ڪم ناهي. ۽ الله پنهنجي ٻانهن جي حالت کي چڱي طرح ڏسي ٿو، ڪنهن به شيءِ کان بي خبر ناهي، ۽ هر هڪ کي ان جي ڪم جو بدلو ڏيندو.

3) هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• اخلاص جي تعليم: سچو مسلمان پنهنجو پاڻ، پنهنجي عبادت ۽ زندگي مڪمل طور تي رڳو الله لاءِ وقف ڪري ٿو، ڪنهن ٻئي کي ان ۾ شريڪ نٿو ڪري.
• دعوت جو طريقو: جڏهن مخالف دليل بازي ۽ تڪرار ڪن ته اسان کي به نرميءَ سان پنهنجي ايمان جو اقرار ڪرڻ گهرجي ۽ انهن کي سڌي راهه ڏانهن سڏڻ گهرجي.
• هدايت الله جي هٿ ۾ آهي: اسان جو ڪم رڳو اسلام جو پيغام پهچائڻ آهي، ڪنهن کي زبردستي مسلمان بنائڻ اسان جي ذميواري ناهي.
• اسلام ۾ داخل ٿيڻ ئي ڪاميابي آهي: جيڪو اسلام قبول ڪري ٿو، اهو ئي سچي ۽ سڌي راهه تي هلي ٿو، ۽ اهو ئي اصل هدايت آهي.
• الله سڀ ڪجهه ڏسي ٿو: هر انسان جو نيت ۽ عمل الله کان لڪل ناهي، نيڪ عمل ڪرڻ وارن لاءِ اجر ۽ انڪار ڪرڻ وارن لاءِ حساب آهي.
• اسلام جي سادگي ۽ آساني: اسلام اهو آهي ته انسان پنهنجو پاڻ الله جي حوالي ڪري، ان جي حڪمن جي تابعداري ڪري ۽ شرڪ کان پاڪ رهي، اهو ئي سڀني نبين جو پيغام هو.