آل عمران سۈرىسى — ئايەت 61

1) ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• حَاجَّكَ: سەن بىلەن مۇنازىرە قىلدى، تالاشتى.
• نَدْعُ: چاقىرىمىز، ھازىر قىلىمىز.
• نَبْتَهِلْ: ئىخلاس بىلەن دۇئا قىلىمىز، يالۋۇرىمىز. ئەسلىدە «بەھلە» دىن ئېلىنغان بولۇپ، «لەنەت قىلىش، قارغاش» مەنىسىنى بىلدۈرىدۇ. بۇ يەردە «ئىككى تەرەپ ئاللاھقا يالۋۇرۇپ، يالغانچىلارغا ئاللاھنىڭ لەنىتى بولسۇن» دەپ دۇئا قىلىش مەنىسىدە.
• أَنفُسَنَا: ئۆزۈمىزنى، يەنى ئەڭ يېقىن كىشىلىرىمىزنى.
• الْكَاذِبِينَ: يالغانچىلارنى.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى پەيغەمبەر! ئىيسا ئەلەيھىسسالامنىڭ ئىشى توغرىسىدا سەن بىلەن تالاش-تارتىش قىلىدىغان، ئۇنى ئاللاھنىڭ بەندىسى ئەمەس دەپ دەۋا قىلىدىغان ناسارالار (خىرىستىيانلار) بار بولسا، ئۇلارغا ئېيتقىنكى: ئىيسا ئەلەيھىسسالامنىڭ ھەقىقىي ئەھۋالى ھەققىدە سەن بىلەن ئۇلار ئوتتۇرىسىدا تالاش-تارتىش قىلىشىپ، سەن ئۇنىڭغا ئالاقىدار ھەقىقەتنى بىلىپ بولغاندىن كېيىن، ئۇلار يەنىلا ئۆز پىكرىدە چىڭ تۇرۇۋالسا، ئۇلارغا ئېيتقىنكى: كېلىڭلار، بىز ۋە سىلەر ئۆز ئوغۇللىرىمىزنى، ئاياللىرىمىزنى ۋە ئۆزۈمىزنى (يەنى ئەڭ يېقىن كىشىلىرىمىزنى) چاقىرىپ توپلىنىپ، ئاندىن ئاللاھقا يالۋۇرۇپ دۇئا قىلايلى، ئاللاھنىڭ لەنىتى ئارىمىزدىكى يالغانچىلارغا بولسۇن دەپ تىلەيلى. بۇ ئۇسۇل «مۇباھەلە» دەپ ئاتىلىدۇ.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ئىسلام دىنى ھەقىقەتنى ئىسپاتلاش ئۈچۈن ئىلمىي مۇنازىرە ۋە ئادىل مۇباھەلە ئۇسۇلىنى قوللىنىدۇ، كۈچ ئىشلىتىش ياكى زوراۋانلىقنى تەلەپ قىلمايدۇ.
• ئاللاھ تائالا ھەقىقەتنى ئىنكار قىلىپ، ئۆز پىكرىدە چىڭ تۇرۇۋالغان كىشىلەرگە قارشى پەيغەمبەرگە ئېنىق يول كۆرسەتكەن.
• ئايەت ئائىلە ۋە ئەڭ يېقىن كىشىلەرنىڭ ھەقىقەت يولىدا بىرلىكتە تۇرۇشىنىڭ مۇھىملىقىنى كۆرسىتىدۇ.
• ئاللاھقا ئىخلاس بىلەن يالۋۇرۇش ۋە دۇئا قىلىش مۇئمىننىڭ ئەڭ كۈچلۈك قورالى ئىكەنلىكىنى بىلدۈرىدۇ.
• بۇ ئايەت ئىسلامنىڭ ئەقىل ۋە ئىلمىي دەلىللەرگە ئاساسلانغانلىقىنى، ھەقىقەتنى ئۈستۈن قويىدىغانلىقىنى نامايان قىلىدۇ، بۇ ئىسلام ۋە قۇرئانغا بولغان مۇھەببەتنى ئاشۇرىدۇ.